Vooral bedrijven geven minder aan cultuur

Belastingvoordeel Geefwet leidde nog niet tot resultaat.

Giften aan cultuur zijn sinds 2011 verder teruggelopen. Dat blijkt uit het tweejaarlijkse onderzoek Geven in Nederland 2015 van de Vrije Universiteit, dat morgen wordt gepresenteerd. De daling is opmerkelijk, omdat de overheid in 2011 besloot fors te bezuinigen op cultuur en een beleid inzette dat instellingen juist meer geld zouden moeten aantrekken uit de particuliere sector.

Culturele instellingen ontvingen in 2013 281 miljoen euro aan giften, sponsorgelden, loterijgelden en nalatenschappen. Dat is 12 miljoen euro minder dan in 2011 en 172 miljoen euro minder dan in 2009, zo blijkt uit het onderzoek van de Vrije Universiteit.

De daling komt vooral door sterk dalende sponsorgelden. De onderzoekers geven daarvoor geen verklaring. Maar uit jaarverslagen van culturele instellingen bleek vorig jaar al dat musea, orkesten, toneel- en dansgezelschappen bij bedrijven merken dat deze sinds de recessie de hand op de knip houden en bovendien geen zin hebben om in het gat te springen dat de overheden met de bezuinigingen hebben laten vallen.

Het bedrag van 80 miljoen euro aan sponsorgelden en giften van het bedrijfsleven is het laagste sinds 1997 en is sterk teruggelopen tijdens de economische crisis. In 2009 gaven bedrijven volgens de schattingen die de VU-onderzoekers doen op basis van representatieve steekproeven nog 296 miljoen euro aan culturele instellingen. Tussen 2011 en 2013 daalden de sponsorbijdragen met 49 miljoen euro, de giften van het bedrijfsleven stegen met 5 miljoen.

Relatief weinig huishoudens (11 procent) geven geld aan doelen op het gebied van cultuur. Die mensen die wel geven, doen gemiddeld 26 euro aan donaties. Cultuur is daarmee na onderwijs en onderzoek het minst populair. Onder vermogende particulieren is de culturele sector veel populairder, 36 procent van deze groep schenkt gemiddeld 742 euro per jaar aan culturele instellingen.

Ook de nieuwe Geefwet, waarin bepalingen werden opgenomen om speciaal de culturele instellingen te helpen, heeft nog niet tot resultaat geleid. Giften aan de culturele sector van particulieren en bedrijven zijn in de eerste twee jaren van die wet, die aftrekken van giften aan culturele instellingen aantrekkelijker maakte, nog niet toegenomen. De onderzoekers willen uit de trage start echter nog niet de conclusie trekken dat de opzet is mislukt. Culturele instellingen hebben met voorlichting gewacht tot de Europese Commissie in maart 2013 goedkeuring verleende aan de extra aftrekmogelijkheden voor cultuur.