Spaanse film met Nederlands tintje

Toen de Spaanse animatoren bij het maken van hun film op problemen stuitten, hielp de Nederlandse studio Petri Animation hen uit de brand. Maar toen sloeg de financiële crisis toe.

Hoe wek je een animatiepop tot leven? De binnenkant van een pop voor ‘O Apóstolo’, met de beweegbare delen zichtbaar. Rechts: aartspriesterDon Cesareo.

Hun bijdrage aan de Spaanse animatiefilm O Apóstolo (De apostel) uit 2012 was een soort crisismanagement, vertelt Paul Mathot, poppenmaker en medeoprichter van Pedri Animation. Zijn kleine animatiestudio in Ankeveen maakt zowel reclamefilmpjes – waarin ze via stopmotion beschuit en yoghurtverpakkingen tot leven wekken – als Nederlandse kinderfilms zoals Nijntje de Film (2013). Toen Mathot in 2010 hoorde dat een ambitieus filmproject van de Spaanse regisseur Fernando Cortizo dreigde te mislukken wegens een poppentekort, bood hij de Spanjaarden hulp aan.

Cortizo wilde met poppen verschillende oude Spaanse (horror)legendes over de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella nieuw leven inblazen. Op die populaire wandelroute zou bijvoorbeeld een dorpje liggen dat in de Middeleeuwen werd vervloekt. Sindsdien bieden de bewoners er onwetende wandelaars op weg naar Santiago een slaapplek aan, om hen vervolgens te offeren aan Magere Hein.

Nadat onder meer de Spaanse regio Galicië, waar het verhaal zich afspeelt, had beloofd om de film te financieren, liet Cortizo prachtige poppen ontwerpen, karikaturen van bekende Spaanse (stem)acteurs als Paul Naschy en Louis Tosar. Hij liet het scenario van O Apóstolo, waarin crimineel Ramón in het vervloekte dorpje op zoek gaat naar door zijn handlanger achtergelaten juwelen, volledig uittekenen. Vervolgens spraken de stemacteurs alle teksten in en zouden volgens de planning de animatoren moeten beginnen met de opnames.

Maar toen liep het een eerste maal mis. De Spanjaarden beseften te laat dat er onvoldoende tijd was om alle poppen te laten maken en de animatoren helemaal niet aan de slag konden gaan. Pedri-hoofdontwerper John Craney legt uit dat ze bovendien maar vier maanden hadden ingepland om alle opnames te maken, sowieso erg weinig. Wie een personage in een stopmotionfilm één seconde wil laten bewegen, moet immers 24 individuele foto’s maken van een pop die telkens een beetje wordt verplaatst. Craney: „Maar ze hadden de stad Santiago de Compostella wel beloofd om de film te vertonen tijdens hun feestdag, dus de deadline kwam dichterbij.” Pedri-directeur Mathot reisde naar Spanje, nam met de regisseur het script door, schrapte personages en liet in een recordtempo 108 extra poppen bouwen, waaronder negen van Ramón zodat er tegelijkertijd meerdere scènes met het hoofdpersonage konden worden opgenomen. Mathot: „Tijdens de opnames zaten onze medewerkers zowel in Spanje als Ankeveen poppen te maken.”

Uit een vitrine vist de Pedri-oprichter een pop die drie jaar geleden een belangrijke rol speelde in O Apóstolo, Don Cesareo. Met een stokje duwt Mathot de lippen van de priester in een andere positie, de geniepige grijns van de pop verandert in een brede, maar even gemene, glimlach, piepkleine bruine tandjes komen te voorschijn. Enthousiast legt Mathot uit hoe zijn medewerkers minuscule metalen plaatjes in de lippen en wenkbrauwen hebben aangebracht. Het gezicht van Don Cesareo kan op die manier ‘bevroren’ worden in de gewenste positie. Ook bij de andere poppen die de Nederlandse studio heeft gebouwd voor de productie, zit onder een dun laagje schuimrubber een ingenieus metalen skelet. Dat ze de poppen niet zelf hadden ontworpen maar moesten werken naar Spaans ontwerp vinden ze bij Pedri Animation niet erg. Mathot: „Ramón moet bijvoorbeeld geregeld dingen oppakken, als poppenmaker is het geweldig om op zoek te gaan naar de beste manier waarop je een pop zoiets kunt laten doen. ”

Jammer genoeg zullen maar weinig mensen de oplossingen die de Nederlanders hebben bedacht, kunnen bewonderen, want Cortizo bleef pech hebben. Toen de opnames waren afgerond, brak de financiële crisis uit. Een deel van de beloofde financiering bleef uit en het budget van O Apóstolo werd opeens veel kleiner. De oorspronkelijk voor een 3D-film bedoelde opnames werden afgewerkt als een (goedkopere) 2D-film en behalve op enkele filmfestivals en in Spanje werd de film nergens vertoond omdat een bioscooprelease te duur was. De Spaanse pechproductie krijgt nu, drie jaar later, alsnog een kleinschalige release in Nederland.