EU klaagt Gazprom aan wegens machtsmisbruik

Gaspijpleiding bij de Oekraïense grens in Rusland. Foto EPA / Maxim Shipenkov

De Europese Commissie maakt bezwaar tegen de manier waarop Gazprom zich manifesteert op de Europese markt. Volgens Brussel maakt Gazprom “misbruik van zijn dominante positie”.

Dat is zojuist in Brussel bekendgemaakt door de Europees commissaris van Mededinging, Margarethe Vestager. Er zijn nog geen directe represailles in het vooruitzicht gesteld. Gazprom heeft gereageerd dat het zich wel degelijk aan alle Europese regels houdt en wijst de beschuldiging van de hand.

Acht lidstaten

Maar onderzoek van de EC heeft aangetoond dat Gazprom zich op een aantal punten schuldig maakt aan “marktverstoring”. Deze doet zich vooral voor in landen in Centraal- en Oost-Europa die relatief het meest afhankelijk zijn van het Russische gas.

Nederland is het minst afhankelijk van Russisch gas, blijkt uit deze kaart, die eerder verscheen op NRCQ:

Zo verbiedt het Russische staatsbedrijf in acht lidstaten van de Europese Unie dat Russisch gas van het ene land naar het andere wordt verkocht door derden. Dat is volgens de commissie in strijd met de Europese marktregels.

Ook is in vijf lidstaten sprake van “oneerlijke prijsstelling” door Gazprom. Deze wordt veroorzaakt door het feit dat Gazprom de gasprijs voor langlopende contracten, direct of indirect, laat bepalen door de olieprijs. De derde Europese zonde waaraan Gazprom zich volgens Brussel schuldig maakt is het niet openstellen van infrastructuur voor derden.

De Europese Commissie publiceerde zelf een kaart die inzichtelijk moet maken hoe Gazprom zijn macht misbruikt:

Europese Commissie

Europese Commissie

boete van 10 miljard

De EC heeft in september 2011 invallen laten doen in kantoren van Gazprom in verschillende landen. Daarbij is veel administratie in beslag genomen. Een jaar later heeft Brussel een formeel onderzoek aangekondigd.

Na het formele bezwaar dat de Commissie nu naar buiten heeft gebracht heeft Gazprom minstens drie maanden de tijd om een verweer op te stellen. Eventuele stappen van de EU tegen het Russische staatsbedrijf zijn daarna pas aan de orde.

De wet biedt de mogelijkheid om voor de genoemde overtredingen een boete op te leggen die kan oplopen tot 10 procent van de jaaromzet. In het geval van Gazprom zou dat een recordboete van meer dan 10 miljard kunnen betekenen.

Via Oekraïne

Maar zover is het dus nog niet. Topman Aleksej Miller heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk aangegeven dat zijn bedrijf bereid zou zijn de manier van werken in Europa aan te passen. Ook heeft Gazprom zich recentelijk soepeler opgesteld tegenover Oekraïne door de korting die het land krijgt op het Russische gas te verlengen tot het begin van de zomer. In een reactie zei het Russische bedrijf zojuist te verwachten dat de kwestie in onderling overleg kan worden opgelost.

Gazprom levert ongeveer eenderde van de totale hoeveelheid gas die in Europa wordt verbruikt. De helft daarvan stroomt via Oekraïne. De landen die het dichtst bij Rusland liggen zijn het meest afhankelijk van het Russische gas. In de Baltische staten en Bulgarije komt ongeveer 100 procent van het gas uit Rusland. In Litouwen is onlangs een installatie voor vloeibaar gas in werking getreden. Hierdoor kan het land nu LNG uit de hele wereld inkopen en op het eigen gasnet zetten.

Lees ook de ‘fact sheet’ die de EC publiceerde over het machtsmisbruik.

Lees verder op NRCQ: Nederland helpt Gazprom aan miljarden euro’s belastingvoordeel en Bluf, politiek, chantage: Gazprom doet wat het wil