#DvdW: de Zola van de Zuiderzee

Dagelijks bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz wat er actueel is in boekenland. Vijfenzeventig jaar geleden verscheen de bestseller Hollands Glorie; de auteur van deze zeeslepersroman zou vandaag 101 geworden zijn. Hoe heette hij?

Hollands GlorieDe Zola van de Zuiderzee is hij genoemd, om zijn plastische beschrijvingen en zijn maatschappelijke engagement. Dat was na zijn dood, want het grootste deel van zijn leven werd Jan de Hartog door de literaire kritiek genegeerd. De gemankeerde zeeman, die zijn schrijfcarrière was begonnen met vijf detectiveromans onder de naam F.R. Eckmar (!), gold als een rasverteller; zijn boeken over stoere individualisten grossierden in humor en spierballentaal, maar hadden volgens de critici de diepgang van een platbodem. Het stond zijn succes niet in de weg.

Zijn zeeslepersroman Hollands Glorie (1940), waarin kapitein Jan Wandelaar het opneemt tegen corrupte reders en zwaar weer, was een veel vertaalde instant klassieker (zelfs voor de nazi’s, die hem aanvankelijk een tweede plaats gunden op de lijst ‘Wat iedere SS’er lezen moet’). En toen De Hartog na de oorlog emigreerde naar Amerika en de succesrijke zeeslepers-trilogie Stella/Mary/Thalassa (1949-1950) direct in het Engels publiceerde, was hij de meestgelezen Nederlandse schrijver ter wereld.

De romans die De Hartog (1914-2002) sindsdien schreef (onder meer De inspecteur, 1961, en De kapitein, 1967) speelden zich bijna allemaal af in Nederland, hoewel hij in de jaren 70 ook een cyclus van vier historische romans wijdde aan de geschiedenis van het quakergeloof waartoe hij in 1961 was overgegaan.

Voor meer afleveringen van de Dagkalender van de Wereldliteratuur, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.