Debat EU-actieplan asiel: kabinet akkoord, VVD heeft het moeilijk

Rutte en staatssecretaris Klaas Dijkshoff. Foto ANP / Bart Maat

Het kabinet steunt in grote lijnen het tienpuntenplan van de Europese Unie om problemen met bootvluchtelingen aan te pakken. De Tweede Kamer debatteerde vandaag over de voorstellen, voorafgaand aan een Europese top van regeringsleiders waar premier Mark Rutte morgen bij is.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel) liet aan het begin van het debat weten dat het kabinet het EU-voorstel op de twee belangrijkste punten in principe steunt. Het gaat daarbij om de gezamenlijke opvang van in totaal 5000 asielzoekers en de verdubbeling van het budget voor de patrouillemissie van Frontex, het agentschap dat de buitengrenzen van Europa bewaakt.

Een voorwaarde

Voorwaarde voor Nederlandse medewerking is wel dat landen die nu relatief weinig asielzoekers opvangen dat ook gaan doen, zegt politiek redacteur Annemarie Kas, die het debat volgde. Alle lidstaten moeten vrijwillig asielzoekers opnemen, ongeacht in welk land zij de Europese Unie zijn binnengekomen, zo staat in het plan. Normaal gesproken geldt dat iemand van buiten de EU alleen asiel kan aanvragen in het land waar hij als eerste binnenkomt. Dit zou de landen waar de meeste bootmigranten binnen komen (Italië, Griekenland) onevenredig belasten.

Coalitiepartner VVD vreest dat van een dergelijke regeling precedentwerking uitgaat. De partij had het tijdens het debat moeilijk, merkte Kas.

“De VVD had het lastig met het EU-plan en kon niet expliciet aangeven of de fractie het plan steunt. Kamerlid Malik Azmani zei dat het op deze manier oplossen van het probleem getuigt van weinig ambitie. Met name D66-leider Pechtold viel hem aan. Hij probeerde expliciet te krijgen of de VVD het kabinetsplan steunt. Azmani kon daar geen duidelijk antwoord op geven.”

Het plan

De PVV kwam tijdens het debat met de meest radicale oplossing. Geert Wilders wil dat Europa het voorbeeld van Australië volgt. Dat wil zeggen: boten met migranten in schepen van betere kwaliteit terugsturen naar de wateren waar ze vandaan kwamen. Hij wil niet dat Nederland asielzoekers opvangt, maar staat daarin in de Kamer vrijwel alleen.

De Europese Commissie werd het maandag eens over een tienpuntenplan om bootvluchtelingen te redden. Enkele van de punten:

  • Gepleit wordt onder meer voor versterking van de gezamenlijke operaties op de Middellandse Zee. Daar moeten meer schepen en meer geld naartoe. Het zoekgebied wordt groter. Schepen van smokkelaars moeten als het aan de Commissie ligt systematischer worden veroverd en vernietigd.
  • De verschillende Europese diensten die betrokken zijn bij dit thema moeten daarnaast vaker bijeenkomen. Het gaat om Europol (de gezamenlijke politiedienst), Frontex, EASO (de vluchtelingenopvangorganisatie van de EU) en Eurojust (gerechtelijk samenwerkingsverband). EU-vluchtelingenopvangorganisatie EASO gaat teams in Italië en Griekenland stationeren. Deze teams moeten helpen bij asielaanvragen die daar gedaan worden. Lidstaten moeten vingerafdrukken afnemen van alle migranten.
  • Ook moet er een nauwere samenwerking komen met de landen die rond Libië liggen. Er komen immigratiefunctionarissen in landen van waaruit veel immigranten vluchten. De functionarissen moeten vroegtijdig informatie inwinnen over veranderingen in migratiestromen en de aanwezigheid van EU-landen versterken.

Op de VVD, PVV en de Groep Bontes/Van Klaveren na, wil de Kamer dat de Europese Unie het pakket maatregelen uitvoert, meldde persbureau ANP. D66, SP en GroenLinks willen eigenlijk dat Brussel nog meer doet.

Lees ook ons dossier over bootvluchtelingen. En verder in NRC: Kijk eens hoe wij het doen, zeggen de Australiërs en Hard tegenhouden is in Europa veel moeilijker (€)