Op de boot of per kameel: de nieuwe bibliotheek is overal

De Mongolian Children's Mobile Library brengt boeken rond per kameel in de Gobi-woestijn. JAMBYN DASHDONDOG/MONGOLIAN CHILDREN'S CULTURE FOUNDATION/GO HELP

Op een boot in de jungle van Laos, op de rug van een kameel in de Gobi-woestijn of in iemands achtertuin in een Amerikaans provinciestadje: tegenwoordig vind je bibliotheken op de meest uiteenlopende plaatsen. ‘Een bibliotheekrevolutie’, noemt de Britse journalist Alex Johnson het. In zijn boek Improbable libraries. A visual journey to the world’s most unusual libraries brengt hij ‘s werelds meest  bizarre bibliotheken in kaart.

In de inleiding schrijft Johnson, zelf de zoon van twee bibliothecarissen:

‘Bibliothecarissen kennen een lange geschiedenis van geografische, economische en politieke uitdagingen trotseren.’

Dat deze geschiedenis onverminderd wordt doorgezet, blijkt wel uit het boek, dat meer dan 250 foto’s bevat van verschillende bibliotheken. Johnson, die onder meer werkzaam is bij de krant The Independent, heeft de afbeeldingen voorzien van een korte beschrijving.

Revolutie

Hoe groot de onderlinge verscheidenheid soms ook is, al deze bibliotheken hebben één gemene deler: ze zijn niet bepaald conventioneel. Johnson noemt het een “revolutie”.

“Architecten, ontwerpers, onderwijzers, kunstenaars en activisten treden buiten de gebaande paden om het geschreven woord overal en aan iedereen te brengen.”

Een revolutie die we volgens Johnson ook terugzien in de snelle opkomst van onder meer de Little Free Libraries, met als motto ‘Take a book, return a book’. Inmiddels zijn er al 20.000 van deze minibibliotheken ontstaan: afgelopen oktober schreef nrc.next hier al over.

Exotisch

Ook grotere bibliotheken worden door Johnson niet geschuwd. Zo noemt hij de Garden Library in het Israëlische Tel Aviv: deze bibliotheek in de open lucht bevat meer dan 3500 boeken in zestien verschillende talen, specifiek bedoeld voor asielzoekers en migranten. In een apart hoofdstuk komen bibliotheekdieren langs, zoals olifanten, kamelen en ezels, beladen met boeken. Over dat laatste initiatief, de ‘biebezel’ (biblioburro) in Colombia, verscheen afgelopen maand een artikel in nrc.next. Improbable libraries heeft een grote keur aan exotische locaties, maar ook Nederland is niet aan Johnsons aandacht ontsnapt: in het hoofdstuk ‘Bibliotheken onderweg’ vinden we de bibliotheek op het station Haarlem, die bedoeld is voor forensen. Het boek is inmiddels ook vertaald naar het Nederlands, onder de titel Buitengewone bibliotheken.

Johnson is hoopvol gestemd over de toekomst van de bibliotheek:

‘Dit fotoboek is de viering van het feit dat bibliotheken nog steeds een centrale rol innemen in onze samenleving, en dat deze bibliothecarissen van de 21ste eeuw door weer en wind hun boeken naar de lezer zullen brengen.’

Bekijk hier een aantal spreads uit het boek.