‘Wij zijn verdrietig, zijn jullie dat in Nederland ook?’

Gisteravond stonden demonstranten op de kade van Catania te wachten op overlevenden van de grootste scheepsramp ooit in de Middellandse Zee. Ze voelen zich in de steek gelaten door Europa.

Met bloemen in hun handen stonden Elisa di Stefano en haar vriendinnen gisteravond op de kade van Catania om de 27 overlevenden op te wachten van de grootste vluchtelingenramp ooit op de Middellandse Zee. Een woordvoerder van de Verenigde Naties bevestigde gisteravond dat er zaterdagnacht 800 dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Vooral jonge mensen uit een reeks van landen, waaronder Syrië, Eritrea, Somalië en Tunesië. De meeste van hen zaten volgens verklaringen van overlevenden benedendeks opgesloten en konden geen kant op toen het schip kapseisde net buiten de kust van Libië.

Sinds zondagnacht bivakkeerden cameraploegen langs de kades van het Zuid-Siciliaanse Catania in afwachting van de Bruno Gregoretti, het Italiaanse kustwachtschip. Pas gisteravond na elf uur gleed het grote witte gevaarte langzaam de haven binnen, waar zich ondertussen een zee aan journalisten, hulpverleners en hoogwaardigheidsbekleders had verzameld.

De vermoedelijke kapitein van de rampboot die zaterdagnacht verging, een Tunesiër en een Syrisch bemanningslid waren onder de overlevenden die in Catania aankwamen. Ze werden bij aankomst direct gearresteerd door de Italiaanse justitie, zo verklaarde assistent-aanklager Rocco Liguori tegen de journalisten achter de dranghekken. Ze worden aangeklaagd voor het faciliteren van illegale immigratie. De kapitein wordt ook vervolgd voor meervoudige moord als gevolg van verwijtbare nalatigheid vanwege het zinken van het schip.

Veel Italianen hopen dat de enorme media-aandacht die deze ramp teweegbrengt, zich eindelijk vertaalt in langdurige hulp vanuit de rest van Europa. „Wij Italianen voelen geen solidariteit”, zei Di Stefano gisteravond met de bloemen in haar handen. Ze wilde weten of de tragedies op de Middellandse Zee in een Noord-Europees land als Nederland ook wat teweeg brengen. „Wij zijn verdrietig, we hebben te doen met deze jongens en we proberen met ze te communiceren. We willen laten zien dat ze welkom zijn”, aldus Di Stefano. Later zwaaiden zij en haar vriendinnen de bloemen in de lucht om de aandacht te trekken van de onverbiddelijke carabinieri, die de toeschouwers op afstand hield. Het duurde tot twee uur ’s nachts voordat enkele inwoners van Catania bloemen naar het schip mochten dragen. Di Stefano en haar vriendinnen hadden het toen al opgegeven.

Even voor twee uur waren de 25 overlevenden die nergens van worden verdacht van boord gegaan, een van hen in een rolstoel. Ze zagen er jong uit, de meesten zouden rond de 25 jaar oud zijn. Het waren allemaal mannen. Ze werden direct de tenten van het Italiaanse Rode Kruis in geleid, waar ze een medische controle kregen. „Ze verkeren lichamelijk nu in een goede conditie”, aldus Mauro Casinghini, de nationale directeur van de medische hulpdienst Order of Malta (Cisom). „Sinds hun redding hebben we ze op de Bruno Gregoretti 24 uur lang eten en drinken gegeven en medicamenten toegediend, waardoor er niemand meer in levensgevaar is.” Na hun medische controle werden de 25 geïdentificeerd en naar een asielzoekerscentrum in Mineo op Sicilië gebracht. Daar worden al zo’n 4.000 asielzoekers opgevangen. Waarschijnlijk vragen de overlevenden asiel in Italië aan.

Er werd gisteravond ook gedemonstreerd op de kade. Demonstranten van de anti-racismebond scandeerden leuzen tegen de Europese Unie en de Italiaanse regering van premier Matteo Renzi. „Governo Renzi, governo assassini”, schalde het tussen de hijskranen en het felle licht van de cameraploegen. De demonstranten riepen op tot een ruimhartig Europees asielbeleid en eisten dat alle immigranten asiel wordt verleend. Ze wezen er in hun leuzen op dat Sicilianen in het verleden ook massaal zijn geëmigreerd en dus maar weinig verschillen van de migranten die nu door lang niet alle Italianen hartelijk welkom worden geheten. Anti-immigratiepartij Lega Nord scherpt de standpunten op dit gebied tijdens de oplopende vluchtelingencrisis alleen maar verder aan.

De Italiaanse autoriteiten verklaarden gisteravond dat er nog altijd wordt gezocht naar overlevenden van de ramp, maar de kans dat die er nog zijn wordt heel klein geacht. Het is ook maar de vraag of alle lichamen kunnen worden geborgen. Het water op de plek waar het rampschip is vergaan zou zo diep zijn, dat duikers er niet kunnen zoeken.