Tijd voor nieuw migratiebeleid maar nu eerst levens redden

Niet voor het eerst is Europa opgeschrikt door de gruwelijke aanblik van tientallen mensen, dood en levend, die als wrakhout in de Middellandse Zee drijven. Door de verhalen over hun gevaarlijke tocht naar veiligheid. Door de dodentallen, die per jaar in de duizenden lopen. Door het besef dat zich op de drempel van Europa een humanitaire ramp afspeelt – en dat de Europese landen daar geen antwoord op hebben.

Aanpak van deze crisis zou de hoogste prioriteit moeten hebben. Soms moet een groep landen die het doorgaans moet hebben van stapje-voor-stapje uitgedokterde compromissen, besluiten om die beproefde, maar trage manier van werken terzijde te schuiven. Dat moment is voor de landen van de Europese Unie allang aangebroken. De drama’s die zich afspelen op de Middellandse Zee vragen om onmiddellijke maatregelen, hoe moeilijk en ingewikkeld dat ook is. Europa is het niet alleen aan die mensen in nood verplicht, maar ook aan zichzelf en aan de menselijke waarden die Europese landen doorgaans hoog in het vaandel hebben.

Dat besef begint nu door te breken. De ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie hebben gisteren in een spoedberaad in Luxemburg een akkoord bereikt over een aantal maatregelen om de kansen te beperken dat het soort rampen zich herhaalt dat zich zaterdagnacht afpeelde voor de Libische kust – waar vermoedelijk vele honderden mensen zijn verdronken.

Het is goed dat geprobeerd zal worden schepen van mensensmokkelaars systematisch te vernietigen. De gezamenlijke operaties op de Middellandse Zee uit te breiden. En meer werk te maken van samenwerking met, en opvang in, landen in de regio waar de vluchtelingen vandaan komen. Maar het is te weinig.

Een verdubbeling van het aantal schepen van de gezamenlijke operatie Triton – nu drie grote schepen, wat kleinere motorboten, vliegtuigen en helikopters – is nuttig, maar zal nieuwe drenkelingendrama’s nauwelijks voorkomen. Triton is niet opgezet en uitgerust om drenkelingen te redden, maar om de zuidgrens van Europa te bewaken. De EU zou weer een operatie moeten opzetten die gericht is op het redden van mensen – zoals de operatie Mare Nostrum, die 140.000 migranten veilig aan land heeft gebracht maar vorig jaar werd stopgezet. Donderdag kunnen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-landen daartoe al besluiten op hun ingelaste top over de kwestie.

Al jaren is duidelijk dat het Europese migratiebeleid op de helling moet. Ook dat is een dringende zaak. Maar het opzetten van een effectieve reddingsoperatie op zee kan geen uitstel velen.