Lobbyisten zijn niet crimineel

Het rapport over lobbyen in Europa slaat volgens Milos Labovic de plank helemaal mis.

Vorige week publiceerde Transparency International een rapport over lobbyen in Europa. De Europese instellingen en nationale overheden komen er bekaaid vanaf want, zo schrijft de internationale organisatie ter bestrijding van corruptie, zij lopen het risico slachtoffer te worden van ‘ongeoorloofde invloed’. Lobbyen zou aan banden moeten worden gebracht door middel van wetten en voorschriften. Het rapport slaat de plank mis op twee fronten. Het onderschat het zelfreinigend vermogen van de lobbyberoepsgroep en bovendien overdrijven ze de relatie tussen lobbyen en corruptie

Reputatie is het politieke kapitaal van een lobbyist. Toegang tot beleidsmakers is alleen mogelijk als je een smetteloze reputatie hebt. Als er een luchtje aan je naam hangt kun je het vergeten bij Kamerleden en rijksambtenaren. Lobbyisten van de tabaksindustrie ondervinden dit dagelijks. Zelfs al hebben ze persoonlijk geen smet, er zijn beleidsmakers die simpelweg niet met die industrie gezien willen worden. Er zijn maar weinig beroepen waarbij succes zo enorm afhangt van individuele en institutionele reputatie. Is de reputatie van jou of jouw organisatie slecht? Game over. In Nederland waakt bovendien de Beroepsvereniging voor Public Affairs over de reputatie van het vak als een leeuwin over haar welpjes. Dit werd duidelijk nadat het programma Rambam de lobbywereld infiltreerde. Met een verzonnen issue huurden de programmamakers een lobbyist in om te onderzoeken hoe de lobby in Nederland in zijn werk gaat. Het lukte ze om de belangen van het niet-bestaande bedrijf op de politieke agenda te krijgen. De lobbyist in kwestie schepte enorm op over zijn kunnen en adviseerde bovendien om een stichting op te richten om de commerciële belangen te verhullen. Het bestuur van BVPA berispte de lobbyist met een snelheid waar de Raad voor Journalistiek nog iets van kan leren.

Bovendien: er is geen relatie tussen corruptie en lobbyen. Het één is een criminele activiteit en het ander is een erkend beroep. Het beste bewijs hiervoor komt van Transparency International zelf. Slovenië scoort het allerhoogst in het rapport als het om lobbyregulering gaat, maar in de Corruptie Index van Transparency International scoort Slovenië heel slecht. Het is een van de meest corrupte landen van de EU. Nederland scoort enorm slecht als het om de regulering van lobbyen gaat, maar is volgens Transparency International één van de minst corrupte landen van de EU. Lobbyen reguleren om corruptie te bestrijden is een drogreden. Alsof mensen die bereid zijn om steekpenningen te geven zich eerst netjes zullen inschrijven in een lobbyregister. Een van de incidenten die het meest aangehaald wordt in dit verband is het cash for influence-schandaal uit 2011. Journalisten van de Sunday Times deden zich voor als lobbyisten en boden geld aan Europarlementariërs aan in ruil voor invloed. Een drietal Europarlementariërs nam het geld aan. Voor de duidelijkheid: er was geen lobbyist betrokken bij dit schandaal. Na het incident kwam er een stormvloed aan voorstellen om lobbyen te reguleren. Maar wat als een lobbyist zich zou voordoen als journalist en steekpenningen zou aanbieden aan een politicus? Zouden wij dan net zo snel het journalistisch vak willen reguleren? Het lijkt mij sterk.