Een Britse krant kiest altijd partij

In verkiezingstijd lijken de voorpagina’s van de Britse kranten net politieke advertenties. Dat kan ver gaan: Labour-leider Ed Miliband werd vorige week in avondkleding in The Sun gephotoshopt. Laten lezers zich daardoor beïnvloeden?

Welke Britse partijleider deed het het beste tijdens het eerste verkiezingsdebat? „Miliband zakt”, kopte The Daily Telegraph. Nee: „Labour hooggehouden” door Miliband, concludeerde The Guardian. Of was het, zoals The Daily Express kopte „Cool Cameron op één, Farage strijdvaardig.” De Schotse The National meende dat het SNP-leider Nicola Sturgeon was die „boven iedereen uitsteeg”.

Britse kranten zijn altijd partijdig. In verkiezingstijd lijken de voorpagina’s net politieke advertenties. En een dezer dagen zullen de dagbladen en tabloids in hun hoofdcommentaren stemadvies geven.

Maakt dat nog uit? In 1992 kraaide The Sun de ochtend na de verkiezingen en na een maandenlange campagne tegen toenmalig Labour-leider Neil Kinnock ‘It’s The Sun Wot Won It’. Dat was een overdreven bewering. Maar The Sun had wel een oplage van 4 miljoen. Toen de tabloid in 1997 haar loyaliteit verlegde naar Tony Blair, werd dat als een teken gezien van hoe het land zou gaan stemmen.

Dat zou betekenen dat Labour-leider Ed Miliband zich zorgen moet maken. De campagne tegen hem is meedogenloos. Alleen The Mirror staat pal achter hem, The Guardian steunt meer de partij dan de man. De Daily Express steunt de UK Independence Partij, diens eigenaar doneerde vorige week 1 miljoen pond (1,37 miljoen euro) aan de partij. David Cameron is niet geliefd, maar de conservatieve pers heeft zich – na maanden UKIP te hebben opgehemeld – achter hem geschaard.

Miliband in avondkledij

„Heb je de gephotoshopte beelden van Ed Miliband gezien?”, vraagt Charlie Beckett, hoogleraar Media aan de London School of Economic. The Sun beeldde vorige week Miliband in avondkleding af, met als boodschap dat de Labour-leider helemaal niet zo gewoon is. Die manier helpt de pers een verhaal te framen, zegt Beckett. En omdat er nu eenmaal minder Labour-gezinde kranten zijn dan Conservatieve, krijgt vooral Miliband ervan langs.

Dat was hoe dan ook gebeurd, maar Milibands optreden tijdens het afluisterschandaal rondom de inmiddels opgeheven News of the World, de zusterkrant van The Sun, heeft de vijandigheid aangewakkerd. Toen riep de oppositieleider in het Lagerhuis op tot uitstel van de overname van satellietzender BSkyB – net als beide tabloids in handen van Rupert Murdoch – zolang er een strafrechtelijk onderzoek naar het mediabedrijf liep wegens afluisteren.

„Hij betaalt daar nu een hoge prijs voor”, zegt Nicholas Jones, oud-politiek verslaggever en auteur van diverse boeken over pers en politiek. „Wat hij nu over zich heen krijgt, kent geen weerga. Het is de taak van cartoonisten om vreemdheid te overdrijven. Sinds fotografen door hebben dat foto’s waarop hij vreemd kijkt aftrek vinden bij de anti-Labourkranten, is dat het enige beeld wat je van hem ziet. Hij is waarschijnlijk dankbaar dat de tv aan regels [over evenwichtig en feitelijk verslag geven, red.] is gebonden.”

Blogger Peter Jukes, die de rechtszaken over tegen de van afluisteren verdachte journalisten live tweette, heeft het over „de drie-eenheid”: het afluisterschandaal, Milibands steun voor een strenge perswaakhond, en diens recente belofte belastingontwijkende rijken hard aan te pakken. „Daar vallen de Barclay-broers [eigenaars van de Telegraph Group, red.] en de Rothermeres [groot aandeelhouder van de Daily Mail and General Trust, red.] onder. Deze aanval is persoonlijk.”

Laten lezers zich daardoor beïnvloeden? „De macht van kranten is overdreven”, zegt Beckett. Hij wijst op dalende oplages, de „afgenomen loyaliteit voor één krant”, en de toenemende invloed van sociale media. The Sun – nog altijd de grootste krant – heeft nu een oplage van 1,8 miljoen.

„The Sun Wot Won It is een mythe. Tachtig procent van de kranten is Conservatief, maar nooit 80 procent van de kiezers. Daaruit kan je opmaken dat er Labour-kiezers moeten zijn die Conservatieve kranten lezen - en dat die dus niet zo invloedrijk zijn dat ze kiezers op andere gedachten brengen.”

Kranten bepalen de agenda

Eerder is de kleur van een krant een signaal welke kant het land opgaat, zegt hij. „The Sun was pro-Labour toen dat de stemming van het land was. The Guardian koos de laatste keer voor de LibDems. Ditmaal is interessant om te zien voor wie de Financial Times kiest. Ik vermoed voor de Conservatieven.”

„De kranten bepalen nog altijd de nieuwsagenda. Maar niet meer zo vaak als in het verleden”, zegt ook Jones. En Jukes zegt: „Wat er op de voorpagina’s staat, wordt door andere verslaggevers overgenomen. Lezers zijn sceptischer, en hebben heel veel andere bronnen van informatie.” Hij meent: „De tabloids proberen wanhopig te laten zien dat ze relevant zijn, en dat ze er in een nek-aan-nekrace als deze toe doen.”

Beckett wijst op nog een andere reden waarom de kranten „hysterisch” bezig zijn. „In het verleden hielden de partijen dagelijkse persconferenties, die zijn er niet meer. De peilingen wijzen op zo’n nauw resultaat dat niets aan het lot wordt overgelaten, en er dus nauwelijks vragen gesteld kunnen worden. Alles is volledig geregisseerd.” Maar pagina’s moeten wel gevuld.

Jukes zegt: „De grootste invloed die kranten hebben, is dat politici doodsbang zijn een blunder te maken.”