‘Boekhouder van Auschwitz’ in Duitsland voor het gerecht

Gröning wacht tot zijn rechtszaak van start gaat Foto Reuters / Julian Stratenschulte

Hij hielp vermoedelijk bij de moord op 300.000 joden in concentratiekamp Auschwitz. Hij zorgde voor een zo efficiënt mogelijk systeem om de door hen meegebrachte spullen en geld te verzamelen. Het leverde Oskar Gröning de lugubere bijnaam “boekhouder van Auschwitz” op. Vandaag is de rechtszaak voor medeplichtigheid aan moord tegen de inmiddels 93-jarige man begonnen in het Duitse Lüneburg.

Dat meldt AP. Zelf zegt Gröning geen misdaad te hebben begaan. Hij ontkent niet in 1944 als kampwacht in Auschwitz te hebben gewerkt, maar zegt niemand te hebben vermoord. In de tijd dat Gröning in het kamp diende, werden zo’n 425.000 Hongaarse joden per trein binnen gebracht. Van hen werden ten minste 300.000 vrijwel onmiddellijk vergast.

Wel zei hij vandaag ‘moreel medeplichtig’ te zijn en vroeg hij de nabestaanden en overlevenden om vergiffenis:

“Voor mij staat het vast dat ik moreel medeplichtig ben. Ik vraag hiervoor uw vergeving. Wat de strafrechtelijke verantwoordelijkheid betreft, dat is aan u om te beslissen.”

Zelf opgesloten in concentratiekamp

Gröning werd na de oorlog door de Britten ingerekend en zat een tijdlang vast in een voormalig concentratiekamp. Hierna werd hij overgebracht naar Groot-Brittannië, waar hij dwangarbeid verrichte. Gröning heeft kritiek geuit op Holocaustontkenners en zegt tegen hen dat hij “alles met zijn eigen ogen heeft gezien”. In 2005 sprak hij hierover met het Duitse tijdschrift Der Spiegel.

De rechtbank heeft tot eind juli 27 zittingsdagen uitgetrokken voor de zaak. Hij werd vorig jaar aangeklaagd.

Fervente nazi

Gröning stak zijn felle bewondering voor het nazisme en Adolf Hitler tijdens zijn jeugd niet onder stoelen of banken. Hij sloot zich als 20-jarige aan bij de Waffen-SS, naar eigen zeggen betoverd door “de elegantie van het uniform”. Toen hij als kampwacht in Auschwitz werd aangesteld, kreeg hij echter naar eigen zeggen gewetenswroeging. “Ik heb nooit innerlijke rust gevonden”, zei hij vorig jaar tegen de Hannoverische Zeitung.

Net als bij andere oud-SS’ers heeft hij zijn bloedgroep, in zijn geval O, getatoeëerd op zijn linkerarm. Hij groeide op in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog in een sterk nationalistisch gezin. Zijn moeder stierf toen hij vier was, zijn vader was lid van de paramilitaire conservatieve veteranenbeweging Der Stahlhelm. Hierdoor groeide de jonge Gröning op in een milieu waar strijd en antisemitisme werden verheerlijkt.

Gröning kan drie tot vijftien jaar celstraf krijgen. Bij de rechtszitting zijn 67 Holocaustoverlevenden en nabestaanden aanwezig. Hiernaast stonden zowel antifascisten als bekende neonazi’s in de rij om het gerechtshof te betreden. Eva Pusztai-Fahidi, Auschwitz-overlevende en mede-aanklager, zei dat het zelfs na zeventig jaar na de oorlog niet te laat is om het recht te laten zegevieren:

“We hebben heel lang op deze rechtszaak gewacht.”