Ze kon het niet meer goed doen

Het lukte het UvA-bestuur niet de opstand ten goede te keren. Louise Gunning werd symbool van dat falen.

Louise Gunning spreekt op 25 februari studenten toe in het bezette Maagdenhuis. Foto Olivier Middendorp

Het vertrek van Louise Gunning als voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam (UvA) leek twee maanden geleden een irreële eis van enkele tientallen boze studenten. Maar na twee bezettingen is het verzet aan de UvA alleen maar gegroeid en de onrust verergerd. Gunning stapte zaterdag op, in de hoop de crisis te beëindigen. De vraag is of demonstrerende staf en studenten genoegen nemen met het vertrek van alleen de bestuursvoorzitter.

Gunning is het gezicht geworden van de universiteit die zich te lang doof hield voor de roep tot verandering. Ze greep hard in bij de eerste bezetting, deed dat zes weken niet bij de tweede, maar tot een uitweg leidde het niet. Wat Gunning ook zei, de demonstranten reageerden telkens of ze precies dat níét wilden horen. Het maakte dat de onvrede toenam, ook al zou ze niet bij machte zijn elke wens in te willigen, omdat de politiek erover beslist.

De onrust begint op 13 februari, als enkele tientallen studenten het Bungehuis bezetten. Ze noemen zich De Nieuwe Universiteit en uiten hun onvrede over „rendementsdenken” en gebrek aan inspraak. Het pand dat ze bezetten is van de faculteit geesteswetenschappen, waarop fors wordt bezuinigd. Het plan van het bestuur is dat kleine talenstudies stoppen als zelfstandige opleiding. Gunning bezoekt de bezetters niet, maar sommeert hen per open brief te vertrekken.

De relatie tussen bezetters en bestuur verbetert niet meer. Als het eindelijk tot een gesprek komt, is dat niet vruchtbaar. Dat komt ook door het cultuurverschil. De bezetters vergaderen in hun hang naar democratie in een general assembly, waarin iedereen dezelfde spreektijd krijgt. Maar Gunning is niet de bestuurder die haar hand opsteekt als ze het woord wil.

„Ga naar Den Haag, en kom niet in mijn gebouw zitten”, zegt Gunning in deze krant op de dag dat de rechter zich buigt over de bezetting van het Bungehuis. Ze heeft spijt, nog voor de krant verschijnt. Natuurlijk bedoelde ze „ons gebouw”. Dat ene woord zal in haar nadeel worden uitgelegd.

De politie ontruimt het Bungehuis op 24 februari, maar een protestmars loopt uit op de toe-eigening van het Maagdenhuis. Gunning treedt ongelukkig op. „Dit is óns Maagdenhuis”, zegt ze de studenten, met haar jas nog aan.

Het is burgemeester Eberhard van der Laan die soepel rust schept voor nieuwe onderhandelingen. Hij toont in het Maagdenhuis begrip voor „de oorsprong van jullie ongehoorzaamheid” en stelt in één adem dat hij ook de wet wil uitvoeren, en het pand het liefst niet bezet ziet.

Gunning kiest nu voor een gematigde aanpak. Eerst praten over de inhoud, dan pas over vertrek uit het Maagdenhuis. Naarmate de weken verstrijken, krijgt het debat steeds meer een lokaal karakter. Andere universiteiten voelen zich minder geroepen te discussiëren over inspraak en rendementsdenken.

Omdat steeds meer docenten en studenten zich bij het verzet scharen, moet de UvA toezeggingen doen. Het bestuur is bereid een student-lid toe te laten in het college, een tienpuntenplan voor democratie vast te stellen en stemt in met twee commissies voor onderzoek naar bestuur en financiën.

De bezetters willen meer, maar zien de noodzaak van voortzetting van de bezetting niet meer in, omdat zelfs medestanders vinden dat het genoeg is geweest. Ze beloven 13 april te vertrekken en willen afsluiten met een festival. Dat is tegen de zin van Gunning. Ze vreest schade aan het monumentale Maagdenhuis. Na weer een kort geding ontruimt de politie het pand op verzoek van het bestuur op 11 april.

Die laatste beslissing is Gunning fataal geworden, blijkt nu. Hoogleraar Ewald Engelen en universitair hoofddocent Olav Velthuis noemen het in een open brief in deze krant „de zoveelste blunder”. Ze willen dat het bestuur vertrekt. De brief is ondertekend door honderden hoogleraren en docenten. Negen andere docenten beginnen een petitie voor het aanblijven van het bestuur – ook door honderden ondertekend.

Maar de steun voor Gunning in essentiële organen van de UvA is verdwenen. Vrijdag zeggen de ondernemings- en studentenraad het vertrouwen in het bestuur op. Gunning vertrekt. Ze schrijft in een verklaring dat ze plaatsmaakt voor een bestuur dat rust kan brengen en leiding kan geven aan de modernisering van de UvA.