Twee op de drie huizen in Groningen niet veilig bij zware beving

Groningen moet ingrijpender op de schop dan tot nu toe bekend. Niet 90.000 woningen in Groningen zijn onveilig bij een zware aardbeving en moeten worden verstevigd maar 152.000 van de in totaal 212.500 huizen en appartementen in het gaswinningsgebied.

Schade aan een woning in Slochteren. ANP / Catrinus van der Veen

Groningen moet ingrijpender op de schop dan tot nu toe bekend. Niet 90.000 woningen in Groningen zijn onveilig bij een zware aardbeving en moeten worden verstevigd maar 152.000 van de in totaal 212.500 huizen en appartementen in het gaswinningsgebied.

Dat concludeert vanochtend het ingenieursbureau Van Rossum in een ‘impactanalyse’ in opdracht van de provincie Groningen. In februari becijferde een stuurgroep in opdracht van minister Kamp (Economische Zaken, VVD) nog dat het ging om 30.000 tot 90.000 huizen.

Maar de leden van de stuurgroep beperkten zich tot “grondgebonden woningen” en telden de flats en appartementen niet mee. En juist daar liggen risico’s, schrijven de ingenieurs aan de provincie.

“Met name hoge appartementengebouwen voldoen niet aan de aardbevingsbelastingen die worden aangegeven in de voorlopige Nederlandse Praktijkrichtlijn.”

NAM draait op voor de kosten

De richtlijn werd in januari bekend en is opgesteld in samenspraak met specialisten van onder meer TNO, de TU Delft, de NAM en ingenieursbureau ARUP. Zij berekenden aan welke eisen de panden moeten voldoen om niet in te storten. De richtlijn wordt naar verwachting in september definitief en loopt vooruit op een bouwnorm aardbevingsbestendig bouwen. Anders dan Duitsland en België heeft Nederland die nog niet.

De meeste kwetsbare woningen in Groningen zijn gebouwd voor 1920. Van Rossum becijferde ook dat er nog 20.000 andere gebouwen in Groningen moeten worden verstevigd om bij een zware aardbeving niet in te storten. Het gaat bijvoorbeeld om ziekenhuizen, scholen en monumenten en bejaardenhuizen.

Mede daardoor lopen de geraamde kosten hoger op. Ging de stuurgroep in februari nog uit van 6,5 miljard euro, de ingenieurs komen uit op een bedrag van 30 miljard, bijna vijf keer zo hoog. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) die het aardgas wint en de gasbevingen veroorzaakt, draait in beginsel op voor de kosten.

‘Immense opgave’

Hoe onveilig de woningen precies zijn, is nog onduidelijk. Dat moet per woning worden berekend en hangt ook af van de risiconormen. Die staan nog niet vast. Duidelijk is wel dat het versterken diep zal ingrijpen, in het gebied en bij de bewoners. Een onbekend aantal woningen zal worden gesloopt, gevolgd door nieuwbouw. Andere worden tot op het casco gestript en voorzien van staalconstructies verankerd in betonnen vloeren. De gemiddelde kosten per woning worden op 186.000 euro geraamd.

“Een immense opgave”, reageert PvdA-gedeputeerde William Moorlag, opdrachtgever van het onderzoek. Een versterkingsoperatie bovendien die Groningen plaatst voor “een bijkans duivels dilemma” . Het is onmogelijk dat de vierhonderd beschikbare constructeurs dit binnen afzienbare tijd klaarspelen. Moorlag:

“De versterkingsoperatie kan zo tientallen jaren duren.”

En:

“We moeten de mensen eerlijk vertellen dat ze de komende twintig jaar in Groningen niet zo veilig kunnen wonen als elders in Nederland.”

Beloften Kamp en NAM verschillen

Minister Kamp beloofde dat hij dit jaar in het Groningse aardbevingsgebied 3.000 huizen zou versterken, en volgend jaar nog eens 5.000. Gaswinningsbedrijf NAM heeft dit jaar echter voor 1.156 panden versterkingsplannen klaarliggen, in Loppersum voor 400 rijtjeshuizen en zes scholen , en elders in het gasbevingsgebied voor nog eens 300 huizen en 350 particuliere gebouwen. In hoeverre deze woningen worden versterkt of worden gesloopt gevolgd door nieuwbouw is nog onduidelijk.

‘Rechter moet gaswinning drastisch verminderen’

Het toekomstige provinciebestuur van Groningen (SP, CDA, ChristenUnie, D66 en GroenLinks zijn momenteel in onderhandeling over een akkoord) zegt in een reactie “geschrokken” te zijn van de conclusies van het rapport. Het beoogde college wil de rechter vragen de gaswinning per direct drastisch te verminderen.

“Naar onze mening zijn de conclusies dusdanig ernstig en ingrijpend dat het nieuwe College van Gedeputeerde Staten direct moet overgaan tot het aanvragen van een voorlopige voorziening bij de Raad van State. Dit met als doel de gaswinning nog verder te reduceren.”

Update 18.03: Minister Kamp bracht vanmiddag een verrassingsbezoek aan gedupeerde bewoners in Groningen. Hij laat via zijn woordvoerder weten dat er nog dit jaar 11.000 woninginspecties gedaan worden. ,,Flats en appartementen zullen daarbij worden meegenomen.” Over het aantal te versterken huizen in Groningen wil hij zich nog niet uitlaten. Het gaat om ,,een grootscheepse operatie”, laat hij weten, maar het is ,,nog te vroeg ons op aantallen vast te leggen”. Zo ligt nog niet vast aan welke eisen huizen bij een zware aardbeving moeten voldoen. In de zomer verwacht de woordvoerder daarover meer duidelijkheid.

Lees ook ‘De komende 20 jaar blijft ’t in Groningen onveiliger – dat is de eerlijke boodschap’, een interview met PvdA-gedeputeerde William Moorlag. (€)