Politieke partij of criminele club?

In Athene begon vandaag het proces tegen Gouden Dageraad. De hele partijtop staat terecht.

Moordverdachte en Gouden Dageraad-lid Yiorgos Roupakias vanochtend in de rechtbank in Athene. Met Roupakias staan nog 68 partijleden terecht. Foto Yannis Behrakis/Reuters

In de hoek achter de dikke metalen voordeur ligt een stapel helmen. Aan de muur hangen gasmaskers en op de grond staan brandblussers. Op het hoofdkantoor van Gouden Dageraad, de derde politieke partij van Griekenland, wordt duidelijk rekening gehouden met aanslagen. Indien nodig grijpen de potige bewakers bij de toegang de helmen en knuppels en stormen ze naar buiten.

Gouden Dageraad zit in het defensief. De hele top van de partij wordt vervolgd, waaronder de zeventien parlementsleden. Vandaag begint de rechtszaak.

Volgens de uitgebreide aanklacht is het partijkantoor het bastion van een criminele organisatie. Een militair georganiseerde club die onder het mom van politiek migranten met geweld Griekenland uit jaagt en linkse activisten aanvalt. Er zijn tientallen voorbeelden, vaak gefilmd door trotse partijleden zelf. De leiding wordt onder meer verantwoordelijk gehouden voor de moord op een Pakistaan en een linkse Griekse activist en rapper en voor talloze aanvallen waarbij gewonden vielen. Het kan ze komen te staan op levenslange straffen. De partij kan worden verboden.

Donkerblauwe politiebussen

Het is een uniek megaproces tegen een partij die prominent is vertegenwoordigd in het parlement. Het wordt om veiligheidsredenen gehouden in een kleine rechtszaal in de grootste gevangenis van het land, aan de rand van Athene. Vanochtend stonden aan de ene kant van het complex ongeveer 1.500 betogers van antifascistische organisaties, onder wie communisten en anarchisten. Aan de andere kant, met een rij donkerblauwe politiebussen ertussen, zo’n 150 aanhangers van Gouden Dageraad.

Een van hen is Ourania Michaloliakos (26). Ze is gemeenteraadslid in Athene en dochter van partijleider en hoofdverdachte Nikolaos Michaloliakos. „Ze proberen ons te terroriseren door buiten de gevangenis een gespannen sfeer te scheppen”, vertelde ze eerder op het partijkantoor. Een maand geleden kwam haar vader voorwaardelijk vrij. Wel heeft hij huisarrest zolang de rechtszaak loopt. Juristen verwachten dat de behandeling een jaar kan duren.

Dochter Michaloliakos maakt een keer per week een webuitzending voor de jongerenafdeling van de partij. Grote Griekse media – „die pornokanalen” – geven Gouden Dageraad geen stem, zegt ze. In haar programma klagen jeugdleden vooral over hoe links hun leraren zijn. De gedachtenpolitie is in Griekenland overal. „Je mag anno 2015 in Griekenland geen nationalist zijn”, vat Michaloliakos samen. „Dit is een politiek proces.” Ze ziet het als een poging de partij uit te schakelen omdat die te sterk begon te worden. Sinds het begin van de crisis zijn steeds meer Griekse kiezers op extremere partijen gaan stemmen.

Metalen staven

De aanklager en de advocaten van slachtoffers en nabestaanden spreken van nazi’s die jarenlang hun gang konden gaan, beschermd door sympathisanten binnen de politie.

Dimitrios Zotos vertegenwoordigt een groep Egyptische vissers die in hun eigen huis met metalen staven in elkaar werden geslagen. De daders hadden het logo van Gouden Dageraad op hun kleding, zeggen ze. „Bewijs tegen hen is er al jaren, maar er werd niets tegen ze gedaan”, zegt hij.

De omslag kwam in september 2013 met de moord op de linkse activist en rapper Pavlos Fyssas (34). Hij werd doodgestoken door een actief lid van Gouden Dageraad. Een arrestatiegolf volgde, evenals een nog altijd niet opgehelderde aanslag op het partijkantoor, waarbij twee leden werden doorgeschoten. De opgepakte volksvertegenwoordigers mochten alleen voor belangrijke stemmingen even uit de gevangenis naar het parlement. Een deel van hen zit nog steeds vast. De nieuwe Griekse regering wil de politie zuiveren van leden van Gouden Dageraad.

Griekse juristen verschillen van mening over de aanklacht. Politiek sterk, juridisch zwak, zeggen kenners. De arrestaties waren „politiek vuurwerk” vindt bijvoorbeeld advocaat Spyros Chrysofotis, die eerder een van de verdachten bijstond. Hij denkt dat een collectieve veroordeling van de partijleiding onmogelijk is als de rechters de wet strikt interpreteren, maar hij laat ruimte voor „politiek”.

Advocaat van de slachtoffers Zotos verwacht dat er voldoende bewijs is om individuele leden te veroordelen. Aantonen dat sprake is van een zeer hiërarchische criminele organisatie, waarbinnen niets gebeurde zonder bevel van leider Michaloliakos, moet volgens hem ook lukken, maar is wel „een uitdaging”.