‘Nederlandse vrouwen besteden minste tijd aan verplichtingen’

Dat zei journalist Sander Schimmelpenninck in de Quote V

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Quote-redacteur Sander Schimmelpenninck heeft niet bepaald vrienden gemaakt met zijn column in de Quote V, die momenteel in de winkel ligt. Onder de kop ‘Vrouw, ga eens werken of trouw een voetballer’ poneerde hij de stelling dat vrouwen in Nederland lui zijn. „Van al hun Europese seksegenoten besteedt de Nederlandse vrouw (...) gemiddeld de minste uren aan betaald werk, huishouden en kinderzorg.” Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

Schimmelpenninck verstrekt ons maar al te graag meer informatie. Zo’n check kan de woedende vrouwen in zijn omgeving mogelijk tot bedaren brengen, hoopt de journalist. Hij verwijst ons naar een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2011, met de titel Nederland in een dag. Daarin wordt de tijdsbesteding van Nederlanders vergeleken met die van de inwoners van vijftien andere Europese landen: België, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Zweden, Finland, Slovenië, Polen, Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Spanje en Italië.

Voor het onderzoek hielden deelnemers twee dagen lang een dagboek bij waarin ze elke tien minuten opschreven wat ze aan het doen waren. In Nederland gebeurde dat in 2006; er deden 1.875 mensen aan mee.

En, klopt het?

Eerst iets over de onderzoeksmethode. Dat is veruit de betrouwbaarste die er is, zegt Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in de sociologie van huishoudens en arbeidsrelaties. „Je kunt dit ook onderzoeken door mensen te vragen: hoeveel uur besteed je gemiddeld per week aan huishoudelijke taken? Maar dat vinden mensen erg moeilijk om in te schatten, vandaar het dagboekje. Tijdsintensief maar zeer betrouwbaar.”

Dan nog even een kanttekening: het gaat om een dwarsdoorsnede van de bevolking. Willekeurig geselecteerde mensen van tussen de 20 en de 64 jaar werden ondervraagd, dus ook mensen die niet werken of geen kinderen hebben tellen mee in het gemiddelde. Vandaar dat de genoemde cijfers wat laag kunnen lijken.

Dat gezegd hebbende: ja, het klopt. Nederlandse vrouwen besteden inderdaad van al hun Europese seksegenoten de minste tijd aan verplichtingen. Betaald werk, huishouden, onderwijs en kinderzorg bij elkaar opgeteld kosten de Europese vrouw gemiddeld 7 uur en 25 minuten per dag, terwijl Nederlandse vrouwen er 6 uur en 16 minuten aan kwijt zijn. Ook de mannen besteden trouwens minder tijd dan gemiddeld aan verplichtingen, maar zij staan met 6 uur en 33 minuten per dag niet helemaal onderaan het lijstje.

Zoals Schimmelpenninck al in zijn column schrijft, komt dat vooral doordat Nederlandse vrouwen vaak in deeltijd werken, zegt Mariëlle Cloïn van het SCP en hoofdauteur van het rapport. De arbeidsdeelname van Nederlandse vrouwen behoort met 71,5 procent weliswaar tot de hoogste van Europa, maar bijna driekwart van de werkende Nederlandse vrouwen heeft een deeltijdbaan.

Aan kinderzorg besteden vrouwen in Nederland met 39 minuten per dag trouwens net iets meer tijd dan gemiddeld (33 minuten). Maar aan huishoudelijke taken zoals koken, schoonmaken, wassen, tuinieren en klussen zijn ze met 3 uur en 21 minuten een klein half uur minder tijd kwijt dan hun Europese seksegenoten. Hoe dat komt, weet Cloïn ook niet precies. „Het is namelijk ook niet zo dat we veel werk uitbesteden.”

Niet álle Europese landen hebben meegedaan aan het onderzoek, maar volgens Cloïn is er geen reden om aan te nemen dat het resultaat wat betreft de Nederlandse positie zou veranderen. „De landen die met ons vergelijkbaar zijn en de Nederlandse vrouw van haar ‘toppositie’ zouden kunnen verdringen, staan wél allemaal in de lijst.”

Conclusie

Betrouwbaar Europees onderzoek geeft Schimmelpenninck gelijk: Nederlandse vrouwen besteden van al hun Europese seksegenoten bij elkaar opgeteld de minste tijd aan verplichte taken als onderwijs, werk, huishouden en kinderzorg. Wie de afzonderlijke taken bekijkt, ziet dat dit niet geldt voor kinderzorg. Schimmelpennincks stelling is dus niet 100 procent waar – hij is het woordje ‘opgeteld’ vergeten – maar dat zien we door de vingers. We beoordelen de stelling daarom als waar.