Eindelijk, Gunning gaat weg. En nu?

Na maandenlange kritiek stapte Louise Gunning, de bestuursvoorzitter van de UvA, dit weekend op. Hoe is ze omgegaan met al het verzet van de afgelopen tijd?

Louise Gunning stapte zaterdag op als bestuursvoorzitter van de UvA. Foto Olivier Middendorp

Het vertrek van Louise Gunning leek twee maanden geleden een irreële eis van enkele tientallen boze studenten. Maar na twee bezettingen is het verzet aan de Universiteit van Amsterdam alleen maar gegroeid. Bestuursvoorzitter Gunning stapte zaterdag op, in de hoop de crisis te beëindigen. Maar de vraag is of ontevreden staf en studenten genoegen nemen met alleen haar vertrek.

Gunning is in twee maanden het gezicht geworden van de universiteit die zich te lang doof hield voor de roep tot verandering. Ze greep hard in bij de eerste bezetting, deed dat liefst zes weken niet bij de tweede, maar tot een uitweg leidde het niet. Wat Gunning ook zei, de demonstranten reageerden alsof ze precies dát niet wilden horen. De onvrede over haar functioneren nam toe, ook al zou ze niet bij machte zijn elke wens in te willigen, omdat de politiek erover beslist.

De eerste bezetting

De onrust begint op 13 februari, als enkele tientallen studenten het Bungehuis bezetten. Ze noemen zich ‘De Nieuwe Universiteit’ en uiten hun onvrede over rendementsdenken en gebrek aan inspraak. Ze bezetten de faculteit geesteswetenschappen, waar fors wordt bezuinigd. Gunning bezoekt de bezetters niet, maar sommeert ze dezelfde dag te vertrekken.

De relatie tussen bezetters en bestuur zou niet meer verbeteren. Over en weer klinkt het verwijt dat de dialoog wordt gemeden. Als eindelijk wordt gepraat, is dat niet vruchtbaar. Dat komt ook door het cultuurverschil. De bezetters vergaderen in hun hang naar democratie in een ‘general assembly’, waarin iedereen dezelfde spreektijd krijgt. Maar Gunning is niet de bestuurder die haar hand opsteekt als ze het woord wil.

De UvA kiest de aanval. „Ga naar Den Haag, en kom niet in mijn gebouw zitten”, zegt Gunning in deze krant op de dag dat de rechter zich buigt over de Bungehuisbezetting. Ze heeft spijt nog voor de krant verschijnt, zal haar woordvoerder later zeggen. Natuurlijk bedoelde ze „ons gebouw”. Dat ene woord zal in haar nadeel worden uitgelegd.

Ook de dwangsom van 100.000 euro die de UvA de bezetters wil opleggen voor elke dag extra in het Bungehuis valt verkeerd. De universiteit eiste vorig jaar hetzelfde bedrag tegen de krakers van het leegstaande Spinhuis. Toen was het niemand opgevallen. Wil het bestuur soms de studenten uitknijpen, vragen de bezetters.

De politie ontruimt het Bungehuis op 24 februari, maar een protestmars naar het Maagdenhuis loopt ’s avonds uit op de toe-eigening van het bestuurspand van de UvA. Gunning, boos over weer een bezetting, treedt ongelukkig op. „Dit is óns Maagdenhuis”, spreekt ze de studenten toe met haar jas nog aan. „Jullie zijn hier vandaag niet uitgenodigd.”

Het is burgemeester Eberhard van der Laan die soepel de rust schept voor onderhandelingen tussen bestuur en studenten. Hij toont in het Maagdenhuis eerst begrip voor „de oorsprong van jullie ongehoorzaamheid” en stelt in één adem dat hij ook de wet wil uitvoeren, en dat hij het Maagdenhuis het liefst niet bezet zou zien.

Gunning kiest deze keer voor een gematigde aanpak. Eerst praten over de inhoud, dan pas over vertrek uit het Maagdenhuis. Ook omdat steeds meer docenten en studenten zich bij het verzet scharen, moet de UvA toezeggingen doen. Het bestuur laat een student-lid toe in het college, stelt een tienpuntenplan voor democratie en stemt toe twee commissies in het leven te roepen voor onderzoek naar bestuur en financiën.

De bezetters willen veel meer, maar zien de noodzaak van het Maagdenhuis niet meer in, omdat zelfs medestanders vinden dat het genoeg is geweest. Ze beloven 13 april te vertrekken en willen afsluiten met een festival. Dat is tegen de zin van Gunning. Ze vreest meer schade aan het monumentale Maagdenhuis. Na nog een kort geding ontruimt de politie op verzoek van het bestuur het pand op 11 april.

De zoveelste blunder

De beslissing voor ontruiming is Gunning fataal geworden. Hoogleraar Ewald Engelen en universitair hoofddocent Olav Velthuis noemen het in deze krant „de zoveelste blunder”. Ze willen dat het bestuur vertrekt. De brief is ondertekend door honderden hoogleraren en docenten. Negen andere docenten beginnen een petitie voor het aanblijven van het bestuur.

Maar de steun voor Gunning in essentiële organen van de UvA is verdwenen. Vrijdag zegden de ondernemingsraad en de studentenraad het vertrouwen in het bestuur op. Gunning schrijft in een verklaring dat ze plaatsmaakt voor een vernieuwd college van bestuur dat in staat is rust te brengen en leiding te geven aan de modernisering van de universiteit.

Minister Bussemaker (Onderwijs, PvdA) spreekt van een moedig besluit, net als Karl Dittrich, voorzitter van de Vereniging van Universiteiten (VSNU). Een deel van de ontevreden staf en studenten zegt: wie volgt? Anderen zijn juist voor alleen een nieuwe voorzitter bij het huidige bestuur. Zoals een Maagdenhuisbezetter een week voor ontruiming opmerkte: „Als ze straks allemaal weg zijn, moeten we misschien helemaal opnieuw beginnen met het protest. De mensen die er nu zitten zijn de mensen met wie we de afspraken hebben gemaakt.”