Europese Unie trekt extra geld uit voor bootmigranten

Het bij Rhodos vastgelopen schip. Foto Reuters/Michalis Loizos

De lidstaten van de Europese Unie trekken twee keer zo veel geld uit voor de opvang van bootmigranten en de aanpak van mensensmokkelaars. De ministers van Buitenlandse Zaken en Justitie hebben vandaag tijdens een spoedberaad ingestemd met een tienpuntenplan hierover. Donderdag komen de regeringsleiders bijeen om verder te praten.

Het tienpuntenplan is een voorstel van de Europese Commissie.

NRC-correspondent in Brussel Stéphane Alonso:

Twitter avatar casalonsos Stéphane Alonso #Mogherini spreekt van ,,sterke EU-reactie’’ tijdens overleg vandaag. ,,Truly new European sense of urgency”. ,,Eindelijk”, zegt ze erbij

Tien punten

De afgelopen kreeg de aanpak van de vluchtelingenstroom van de EU veel kritiek. Het nu lopende Triton-programma richtte zich volgens internationale hulporganisaties op een verkeerd gebied, veel te ver weg van de Libische kust waar veel migrantenboten vandaan vertrekken. Ook was er veel minder budget voor beschikbaar dan voor het eerdere Mare Nostrum-programma dat wel vlak voor de Libische kust werd uitgevoerd.

Volgens de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière is naast de verdubbeling van het budget afgesproken dat er twee keer zoveel schepen worden ingezet. Ook hebben de lidstaten volgens hem toegezegd om vijfduizend vluchtelingen die nu in Italië worden opgevangen vrijwillig elders op te nemen (video in het Duits):

In de tien punten van de Europese Commissie staat het zo:

  • Versterking van de gezamenlijke operatie in de Middellandse Zee, en dan met name Triton en Poseidon, door er meer geld voor uit te trekken en het aantal schepen uit te breiden. Ook het gebied waarin wordt gewerkt wordt uitgebreid, zodat er vaker kan worden ingegrepen.
  • Een systematische operatie om de schepen van de smokkelaars te veroveren en te vernietigen. Hierbij wordt gekeken naar de succesvolle aanpak van de Atalanta-operatie [de operatie tegen piraten voor de Somalische kust]
  • Europol (gezamenlijke politiedienst), Frontex (gezamenlijke douane), EASO (de vluchtelingenopvangorganisatie van de EU) en Eurojust (gerechtelijk samenwerkingsverband) komen regelmatig bijeen en gaan nauwer samenwerken om informatie te verkrijgen over de werkwijze van de mensensmokkelaars, over hun geldstromen en de hulp die ze krijgen
  • EASO gaat teams in Italië en Griekenland stationeren om te helpen bij de asielaanvragen
  • Lidstaten moeten van alle migranten vingerafdrukken gaan afnemen
  • De opties worden bekeken voor een noodmechanisme om vluchtelingen in andere gebieden op te vangen
  • Een proefproject in de gehele EU om migranten op basis van vrijwilligheid elders te laten vestigen.
  • Een programma om afgewezen asielzoekers snel te laten terugkeren. De coördinatie daarvan ligt bij Frontex.
  • Meer samenwerking tussen de landen om Libië heen, gestimuleerd door de Europese Commissie en de diplomatieke dienst van de EU, de EDEO. Rond Niger moet de samenwerking verstevigd worden.
  • De introductie van gedetacheerde immigratiefunctionarissen in belangrijke derde landen, die informatie moeten inwinnen over migratiestromen en de aanwezigheid van EU-landen te versterken.

Concrete plannen

Minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) noemde het tienpuntenplan bij zijn vertrek bij het spoedberaad “heel concreet”. Volgens hem is “het motorblok” van de EU aangeslagen. Bekijk de reactie van Koenders en Ard van der Steur (Justitie, VVD):

Drama

De regeringsleiders bespreken het tienpuntenplan donderdag, tijdens een extra topoverleg over de bootmigrantenproblematiek. EU-president Donald Tusk riep de leiders van de 28 EU-landen in een videoboodschap bijeen om te praten over wat te doen om te voorkomen dat meer vluchtelingen sterven op de Middellandse Zee:

“De situatie in de Middellandse Zee is dramatisch en dat mag niet langer voortduren. Wij kunnen niet toestaan dat honderden mensen sterven bij de oversteek naar Europa… Ik verwacht geen snelle oplossingen voor dit diepgewortelde probleem. Die zijn er namelijk niet, anders hadden we die al ingevoerd.”

De Poolse EU-president zegt verder dat hij de top houdt om op het hoogste niveau te praten over wat Europa kan én moet doen om de situatie op korte termijn te verlichten.

Stéphane Alonso bekeek de videoboodschap:

Twitter avatar casalonsos Stéphane Alonso #Tusk verwacht donderdag @EU_Commission plan voor ,,onmiddellijke actie” waar lidstaten ,,onmiddellijk aan bijdragen”. #migration #EUCO

Bekijk de volledig boodschap van Tusk zelf:

Rampen

Dit weekend kapseisde een schip voor de kust van Libië met volgens een overlevende 950 mensen aan boord. Gevreesd wordt dat de meeste opvarenden zijn omgekomen - veel vrouwen en kinderen zouden opgesloten hebben gezeten in het ruim. Slechts 28 mensen zijn tot nu toe gered.

Vandaag zijn er nog drie migrantenschepen in de problemen gekomen. Op Rhodos sloeg een houten tweemaster op de klippen met tientallen mensen aan boord. Daarbij zijn in ieder geval drie vluchtelingen omgekomen. De Italiaanse en Maltese kustwacht zijn daarnaast uitgevaren voor twee schepen die dreigen te vergaan. Op het ene vaartuig, een rubberboot, zouden volgens berichten in de media honderd bootvluchtelingen zijn, op het andere, een kotter, driehonderd.

De Middellandse Zee is al jarenlang een belangrijke, maar gevaarlijke route voor vluchtelingen. Een overzicht van bekende incidenten sinds de ramp bij Lampedusa in 2013:


Lees de opening van NRC Handelsblad vandaag: Bootramp toont onmacht EU (€).