VPRO Bob den Uyl Prijs: dit vindt NRC van de kanshebbers

Gerbert van der Aa, Michel Krielaars, Koert Lindijer, Peter Vermeersch en Pieter Waterdrinker zijn met hun in 2014 verschenen reisboek genomineerd voor de VPRO Bob den Uylprijs, de grootste Nederlandse prijs bestemd voor een reisboek. Dit schreef NRC Handelsblad over de vijf genomineerden.

Terug naar Timboektoe. Een reis naar de Toearegs in Mali - Gerbert van der Aa (3 ballen)

9789045027975Boek over dé fascinatie van historicus en journalist Gerbert van der Aa (46): de Toearegs. Van der Aa onderzoekt de beeldvorming rondom deze gesluierde woestijnnomaden in het noordwesten van de Afrikaanse landstreek Sahel. Zijn ze te bewonderen om hun exotische krijgslust, zoals in het Westen gebeurt? Of zijn ze arrogante, opportunistische ruziezoekers, zoals hun Afrikaanse buren vinden?

Van der Aa schreef er een sterk boek over, schreef Wim Brummelman in NRC Handelsblad. Het onderwerp is bovendien relevant voor Nederland:

“Hij heeft een vlotte pen, en behalve impressies biedt hij interessante, achtergrondinformatie over een regio die door de huidige onrust ook voor Nederland aan relevantie heeft gewonnen. In Gao, in noordoost Mali, zijn zo’n vierhonderd Nederlandse militairen gestationeerd om de VN-missie en Franse troepen bij te staan met inlichtingenwerk.”

Lees hier de recensie: ‘Stille bewondering voor de sluwe Toearegs in Mali’

Het brilletje van Tsjechov. Reizen door Rusland - Michel Krielaars (4 ballen)

CON_Krielaars_09.inddRuslandboek, ook genomineerd voor de Brusseprijs 2015, waarin Michel Krielaars, voormalig Ruslandcorrespondent en huidig Chef Boeken van NRC Handelsblad, door het Rusland reist van zijn favoriete Russische schrijver: Anton Tsjechov (1860-1904).

Tsjechov weigerde zijn werk maatschappelijk te verankeren, maar legde in zijn werk wél op meedogenloze wijze het saaie, monotone Russische leven vast. Krielaars weet volgens Peter d’Hamecourt dat negentiende-eeuwse Rusland van Tsjechov knap aan het hedendaagse Rusland onder Poetin te koppelen:

“Zelf houdt hij de hand van zijn geliefde schrijver stevig vast op de reis die hij onderneemt. Op die manier vloeit het Rusland van Tsjechov soepel over in het hedendaagse Rusland dat Krielaars doorkruist. De lezer die niet het hele oeuvre van Tsjechov tot zich heeft genomen, krijgt zo toch iets mee van diens prachtige werk. Een stimulans overigens om wel meer Tsjechov te lezen.”

Lees hier de recensie: ‘De Rus is een groot, zuipend varken’

De vloek van de Nijl. Gestrand in de oorlog van Sudan - Koert Lindijer (3 ballen)

9789045027999-de-vloek-van-de-nijl-l-LQ-fDe vloek van de Nijl betreft een aaneenrijging van anekdotes uit de bezoeken die Lindijer als Afrikacorrespondent voor NRC Handelsblad en de NOS in de afgelopen 35 jaar aan Soedan bracht. Die anekdotes vult hij aan met historische achtergronden.

Het zijn anekdotes over de vaak uitzichtloze situatie in Zuid-Soedan, over onophoudelijk oorlogvoeren. Toch wordt Lindijer nergens cynisch. En dat is knap, schrijft Frans Bieckmann:

“Lindijer blijft de individuen beschrijven die ondanks alles doorgaan, op zoek naar een schoollokaal of een glimp van een betere toekomst. Dat zijn de verhalen die beklijven. En daarin toont Lindijer wat hij vooral is: een hele goede verhalenverteller.”

Lees hier de recensie: ‘Houdt de oorlog in Zuid-Soedan dan helemaal nooit op?’

Ex. Over een land dat zoek is - Peter Vermeersch (4 ballen)

ExVoor Ex ging Peter Vermeersch, als ‘correspondent van het gewone leven’, op zoek naar het verhaal achter de moord Enver Hadri. De Kosovaarse mensenrechtenactivist werd in 1990 in het Belgische St. Gillis vermoord.

Vermeersch belandt tijdens zijn reis in Kosovo, het nachtelijk Belgrado, Kroatië, Bosnië, Montenegro, maar ook in Scheveningen waar hij onder andere stilstaat stilstaat bij de ambities van het Joegoslaviëtribunaal. Geen compleet verhaal, schreef Manon Uphoff. Maar wel zeer de moeite waard:

“Door alle snippers heen sluimert een groter, knap inzichtelijk gemaakt geheel waarin herinneringen en verhalen van ‘gewone’ mensen zich mengen met grotere verhalen.”

Lees hier de recensie: ‘Heeft de oorlog de Alfa-man in de Serviër wakker gemaakt?’

De correspondent - Pieter Waterdrinker (3 ballen)

Pieter Waterdrinker De correspondentIn De correspondent laat Pieter Waterdrinker zien hoe hij als Ruslandcorrespondent op twee sporen loopt: een journalistiek spoor en een literaire. Hij is de gedreven verslaggever met een open blik die benieuwd is naar de invloed die actuele gebeurtenissen hebben op individuen.

Hij knoopt met iedereen een gesprek aan, en met de weergave daarvan laat hij de geschiedenis, het heden en misschien ook wel een flintertje van de toekomst van Rusland zien.

Waterdrinker doet dat op vaak anekdotische wijze. En in die anekdotes zit ‘genoeg waardevols’, schrijft Sebastiaan Kort:

“Zo krijgt de lezer met een reportage door een appartementengebouw in Sint Petersburg niet alleen een beeld van de kloof tussen arm en rijk, maar ook van de verschillende eeuwen waarin sommige Russen lijken te leven. Het is allemaal met humor, barmhartigheid en soms met milde wanhoop opgeschreven.”

Lees hier de recensie: ‘Journalist met een beroepsconflict’

Uitreiking eind mei

De jury van de VPRO Bob den Uyl Prijs 2015 bestaat uit Rena Netjes, Alexander Reeuwijk, Rosan Smits, Manon Uphoff en Andrée van Es (voorzitter). De prijs wordt op zondagochtend 31 mei bekendgemaakt in het VPRO-programma Brands met Boeken. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 7.500 euro.

Vorig jaar ging de prijs naar Lieve Joris, voor haar Op de vleugels van de draak.