Continu zoeken naar de juiste vraag, dat is wetenschap

Foto ANP / Bart Maat

Onderwijs is steeds vaker gericht op het geven van antwoorden in plaats van het leren stellen van vragen. Herwaardeer vragen als vaardigheid, betoogt aanstaand KNAW-president José van Dijck.

Enkele maanden geleden kreeg ik een mail van een scholier uit 5 vwo. Of ik haar wilde helpen met haar profielwerkstuk, en of ze me mocht bellen met de vraag: wat is de macht van media? Ze wilde weten of de overheid terrorisme kan verminderen door de persvrijheid in te perken.

Op dat moment realiseerde ik me opnieuw hoe moeilijk het is, vooral voor jongeren, om een vraag te stellen die onderzoekbaar is binnen de beperkingen van tijd en context. Jongeren zijn nog niet geremd door de realiteitszin van de gevorderde student en de beroepsacademicus. Deze laatste weet dat er zonder beperkingen geen scriptie, proefschrift of artikel tot stand komt. Goede wetenschappers hakken grote vragen in overzichtelijke delen die onderzoekbaar zijn. Excellente wetenschappers doen dat ook, maar vertalen die delen weer terug naar de grote vragen.

Toen ik eens stelde dat de kunst van de wetenschapper is om onderzoekbare vragen te stellen, oogstte die uitspraak scepsis: de taak van de wetenschap is toch om antwoorden te geven? Maar wetenschap is geen orakel; wat wetenschappers onderscheidt van orakels, is onder andere het continue zoeken naar de juiste vraag op het juiste moment in de juiste context. Ik raadde de vwo-scholier daarom aan het onderwerp concreter te maken, en bijvoorbeeld berichten in verschillende media over één terroristische aanslag te vergelijken.

Lees verder (€)