Renzi wil EU-top over bootvluchtelingen na nieuwe ramp

Een schip dat deelneemt aan de reddingsoperatie voor de kust van Sicilië, waar vannacht een schip kapseisde met naar schatting zevenhonderd migranten aan boord. AFP / Italiaanse kustwacht

De Italiaanse premier Matteo Renzi wil dat er deze week nog een Europese top komt over de stroom bootvluchtelingen.Vannacht is opnieuw een boot met vluchtelingen in de Middellandse Zee gekapseisd, met ruim zevenhonderd mensen aan boord. Gevreesd wordt dat de meeste opvarenden zijn verdronken. Dat meldt persbureau Reuters.

Het vissersschip sloeg om ten zuiden van het Italiaanse eiland Lampedusa. Een passerend koopvaardijschip zag de boot omslaan en sloeg alarm. Waarschijnlijk kapseisde het schip doordat de inzittenden de aandacht van het schip probeerden te trekken en daarbij de boot uit evenwicht brachten.

Officiële cijfers zijn er nog niet. 24 lichamen zijn geborgen; 28 mensen zijn gered. De Italiaanse kunstwacht in Rome coördineert de reddingsoperatie. Gezocht wordt naar levenden tussen de lichamen die in het water drijven, zegt Muscat, de premier van Malta.

De EU-topvrouw Federica Mogherini heeft de vluchtelingendrama’s al op de agenda gezet van de Europese minister van Buitenlandse Zaken. Die komen morgen in Luxemburg bijeen. Renzi houdt vandaag een ontmoeting met zijn kabinet. Daarna geeft hij een persconferentie. Afgelopen week nog verdronken 400 vluchtelingen in een poging de Europese kust te bereiken. Sinds het begin van dit jaar kwamen zeker al meer dan 1500 vluchtelingen om in de Middellandse Zee.

Update 18.55 uur: Italië kan de problemen met bootvluchtelingen niet alleen oplossen, zei Renzo zojuist. Hij onderstreepte dat de zoek- en reddingsoperaties niet voldoende zijn om levens te redden. Het probleem kan volgens hem alleen worden opgelost als de smokkelaars worden aangepakt en de migrantenboten niet meer uit Libië kunnen vertrekken.

Reacties op de schipbreuk

Paus Franciscus zei tijdens zijn zondagsmis:

Het zijn mannen en vrouwen zoals wij, onze broeders, op zoek naar een beter leven, uitgehongerd, vervolgd, gewond, uitgebuit, oorlogslachtoffer. Ze zochten een beter leven. Ze zochten geluk.

De Italiaanse premier Matteo Renzi:

“Europa is getuige van systematische afslachting in het Middellandse Zeegebied. Hoe kunnen we ongevoelig blijven als massa’s mensen sterven terwijl we over communicatiemiddelen beschikken waarmee we alles in de gaten kunnen houden?”

Premier Joseph Muscat van Malta:

“Een tragedie ontvouwt zich in de Middellanse Zee. En als de EU en de wereld de ogen blijven sluiten, zullen ze op de zwaarste manier worden veroordeeld, net zoals toen zede ogen sloten voor genocides. (…) Niemand zou op deze manier moeten sterven.”

EU-leider Donald Tusk:

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk Talked to PM Muscat after tragic deaths in Mediterranean. Will continue talks w/ EU leaders, Commission & EEAS on how to alleviate situation

Federica Mogherini, buitenlandchef van de EU:

“We hebben nu te vaak gezegd dat dit nooit meer mag gebeuren. Het is tijd dat de EU direct een einde maakt aan dit soort tragedies.”

De Duitse commissaris voor migratie, vluchtelingen en immigratie, Aydan Özoğuz:

“Het was een illusie te denken dat het stoppen met Mare Nostrum ertoe zou leiden dat mensen zich niet meer aan zo’n gevaarlijke reis over de Middellandse Zee zouden wagen.”

Mensenrechtenorganisatie Amnesty:

Twitter avatar amnestynl Amnesty NL Mogelijk 700 doden op Middellandse Zee. Hoeveel mensen moeten er dood gaan voordat EU-leiders actie ondernemen? https://t.co/KhfNIQDE6Y

Triton bekritiseerd

Door de onrustige situatie in Libië, waar voormalig leider Muammar Gaddafi in 2011 werd afgezet, kunnen smokkelaars relatief eenvoudig hun gang gaan. Dit jaar hebben zo’n 20.000 migranten de Italiaanse kust bereikt, schat de Internationale Organisatie voor Migratie. Dat is minder dan in de eerste vier maandan van vorig jaar, maar het aantal doden is negen keer zo hoog.

Het grensbeschermingsprogramma van de EU, Triton, moet de doden voorkomen, maar het programma wordt bekritiseerd door internationale hulporganisaties en de Italiaanse autoriteiten. Triton richt zich slechts op een gebied van vijftig kilometer voor de Italiaanse kust en er is een veel kleiner budget voor vrijgemaakt dan voor Mare Nostrum, de uitgebreidere zoek- en reddingsmissie, die Triton moet vervangen.

Mare Nostrum begon in 2013, nadat honderden vluchtelingen verdronken voor de kust van Lampedusa. De operatie werd stopgezet door de kosten. En volgens sommige politici werden migranten er juist door aangemoedigd de gevaarlijke oversteek te maken, omdat ze toch wel zouden worden gered.

Lees in nrc.next ‘En het worden er nog héél veel meer’: de vier belangrijkste strategieën van Europa voor de toestroom van bootvluchtelingen, en ‘Vol luizen, zonder eten, op weg naar geluk’, over de gevaarlijke overtocht naar Sicilië (€).