Seniorenfabriek

Ik ben nog geen 50-plusser. Maar heel, heel erg lang duurt dat niet meer. En volgens de statistieken gaat het vanaf dan hard achteruit met mijn gezondheid en arbeidsproductiviteit. Intussen moet ik nog wel even doorwerken. Wat te doen?

Afgelopen week bracht de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) een advies uit aan het kabinet over langer doorwerken en gezondheid. Belangrijkste aanbeveling: werkenden, werkgevers en mensen in de zorg moeten samenwerken aan de ‘duurzame inzetbaarheid’ van medewerkers. En preventief graag. Niet wachten tot oudere werknemers omvallen, maar vroegtijdig beginnen met zorgen dat 50-plussers fit en productief blijven.

Een effectieve manier om dat te doen is het aanpassen van de werkomgeving. Zo heeft BMW sinds een paar jaar een heuse ‘seniorenfabriek’. Al zo’n tien jaar is de autofabrikant bezig met het geschikt maken van het productiewerk voor ouderen. Gewoon omdat ze graag hun vakmanschap willen kunnen blijven inzetten.

Vanaf 2007 werd uitgebreid geëxperimenteerd op een afdeling in het Beierse Dingolfing. Werknemers bedachten zelf allerlei verbeteringen in het werk. Dat leidde er uiteindelijk toe dat er begin 2011 een compleet nieuwe productielijn werd geopend die helemaal is afgestemd op vergrijzende medewerkers. Hier werken nu een paar honderd van de circa 17.500 personeelsleden van BMW in Dingolfing.

Wat is er anders? Een greep uit de meer dan 70 aanpassingen. De fabriek kreeg een laminaatvloer waarop makkelijker gedraaid en bewogen kan worden, de werknemers dragen verend, orthopedisch schoeisel en de computers hebben een groter lettertype (zo simpel kan het zijn). Ook rouleren medewerkers tussen verschillende taken en zijn er speciale zit- en ligplaatsen om tussendoor te rusten. De opvallendste verandering is misschien wel dat de lopende band 30 procent langzamer draait dan elders in de BMW-fabrieken. Maar de productiviteit van de seniorenfabriek is niet lager en de kwaliteit hoger, zegt BMW (je vraagt je af wat ze de hele dag in die andere fabrieken doen).

Mooi is de veranderaanpak die BMW volgde. Het topmanagement zette het onderwerp op de agenda. De productiemanagers runden het experiment. En de werknemers bedachten en kozen zelf de oplossingen. Kijk, zo doe je dat.

Een andere aanpak is dat mensen zelf gaan werken aan hun gezondheid. Zo nodig geholpen door de werkgever met scholing of ‘activerende begeleiding’. Meestal draait het dan om de zogenaamde BRAVO-factoren: Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning. Vooral roken, overgewicht en te weinig bewegen leiden tot meer ziekteverzuim.

Aan initiatieven geen gebrek. Voorlichting, fitnessruimtes, fietsonderhoud op het werk. Nieuw en hip is het ter beschikking stellen van apps op de smartphone waarmee mensen hun gezondheidsgedrag in in de gaten kunnen houden.

Maar werknemers helpen bij een gezonde leefstijl is nog niet zo eenvoudig. Onderzoek laat zeer wisselende resultaten zien. Vaak zijn de effecten niet duidelijk aan te tonen of kleiner dan gehoopt.

Wellicht dat ook hier de BMW-aanpak helpt. Aanpassingen in de werkomgeving. Een bevriende ondernemer verminderde en verkleinde de afgelopen jaren stelselmatig de rookplekken in zijn bedrijf. Daarnaast bood hij begeleiding bij het stoppen met roken. Recentelijk werd uiteindelijk het hele bedrijfsterrein rookvrij verklaard en daar kwam nauwelijks protest op.

Als een van de ruim 1,1 miljoen zzp’ers in Nederland moet ik helemaal zelf preventief regelen dat ik straks gezond kan doorwerken. Qua BRAVO gaat het prima. Maar een beetje meer BMW mag wel. Vooral die ligplaats op de werkplek, dat lijkt me wel wat voor mijn vijftigste verjaardag.