Schaamrood

Leg het die illegale vreemdeling even uit: omdat twee jaar geleden in Nederland een regering gevormd werd door partijen die vóór de verkiezingen nog lijnrecht tegenover elkaar stonden, kan het kabinet nu zelf niet beslissen of het tot basale opvang voor uitgeprocedeerde illegalen bereid is. Dus werd de kwestie uitbesteed: is men er internationaal toe verplicht of niet? Alles hing ineens af van het oordeel van de Raad van Europa – de organisatie van 47 Europese landen. Die kwam met een uitspraak die „verwarrend” (Samsom) is. Nederland moest zich aan het Europees Sociaal Handvest houden, en dat liet geen misverstand over de plicht tot opvang bestaan.

Maar ook: wij moesten het hier vooral zelf uitzoeken. Ze hoorden het wel.

Vreemd? Nee hoor. Nederland heeft zelf een heftige lobby gevoerd bij dezelfde Raad om die illegale dakloze buiten de regels van het Handvest te houden. Moeilijk kan dat niet zijn geweest, want juist deze week verscheen er een vernietigend onderzoek, waarin diezelfde Raad van Europa naar voren kwam als het Europese instituut dat het gemakkelijkst door lobbyisten te beïnvloeden is. In de rangorde van landen en instituten bungelt de Raad helemaal onderaan, tussen Italië en Hongarije in. Daaronder staat alleen nog Cyprus.

De Raad van Europa: u vraagt, wij draaien.

Dat die hoerige Raad in haar uitspraak nu beide Hollandse partijen plezier wil doen, is een tegenvaller – moet er toch nog zelf besloten worden! Echt jammer, want, leg dat die illegale vreemdeling ook nog even uit, het gaat niet om het principe, om een morele keuze. Het gaat louter om politiek.

Dat zit zo: omdat de partijen schaterlachend over hun ideologische verschillen zijn heen gestapt om deze regering te kunnen vormen, hebben ze hun traditionele achterban naar de flanken gejaagd. Die moet na de zoveelste verkiezingsnederlaag nu worden teruggewonnen. De VVD lanceert het ene onuitvoerbare rechtse plan na het andere. De PvdA komt met de zoveelste linkse herbronning. Eerst poetste men de ideologische verschillen weg, nu worden ze weer driftig opgepoetst.

Vooral voor de bühne, natuurlijk – het is de bedoeling dat men gewoon doorregeert, en dat alle proefballonnen („alle grenzen dicht!”) en ideologische vergezichten („alle linkse partijen samen”) door anderen worden gedwarsboomd. Ik wil wel, maar anderen gooien steeds roet in het eten.

In het geval van de dakloze illegaal moest de Raad van Europa dat klusje klaren. Nu de uitspraak onverwacht beide partijen bedient, moeten die ineens met hun billen bloot. Op zich is de opvang van die illegale vreemdeling geen grote kwestie, het gaat niet om heel veel mensen, kost niet veel, en die gevreesde „aanzuigende werking” is vooral retoriek. Maar als je de weggelopen achterban terug wil, moet je er juist een halszaak van maken.

Dus maak je de kiezer op links en op rechts helemaal gek. Het gaat wel om mensen! Pamperen van gelukszoekers, zo gaan ze nooit meer weg! Rechts: „In wat voor land leven we?!” Links: „In zo’n land wil ik niet leven!”

Trap er niet in. Of je die kwestie electoraal moet uitbuiten of juist moet temperen, dàt is waar in Den Haag mee geworsteld wordt, niet met de vraag of je humaan moet zijn ten opzichte van mensen die alles kwijt zijn, of juist streng. Of het kabinet nu valt of dat er weer zo’n gruwelijke constructie wordt bedacht, met veel ja, tenzij, of nee, mits (òf dat de boel naar voren wordt geschoven, òf afgekocht met weer een speciale commissie), het doet er niet toe. Het is zuiver een politiek spel geworden.

Kun je dat die dakloze illegaal uitleggen? Dat hij slechts symbool is? Zonder schaamrood op je kaken? Wat de zoveelste crisis in dit kabinet laat zien, is dat overtuiging inmiddels volledig ondergeschikt is aan berekening.

En die illegale vreemdeling, die ongelukkige speelbal in dit politieke theater? Donderdag verklaarde de burgemeester van Den Haag, Jozias van Aartsen (VVD), botweg dat de bestaande bed-bad- en broodregeling gewoon blijft. „Wij willen niet allerlei zwervende types in de steden hebben.”

Zwervende types, zo kennen we de VVD weer. Toch klinkt het als een verademing. Van Aartsen: „Wat ze op het Binnenhof doen, moeten ze daar zelf uitzoeken. De gemeente is de eerste overheid in Nederland.” En zo zal het gaan. Die opvang blijft gewoon. Met of zonder dit kabinet.