Democratie, mede dankzij de mobiel

In Nigeria plaveiden mobiele telefoons de weg naar een democratie. Het land beleefde deze maand zijn eerste machtswisseling zonder bloedvergieten, zonder staatsgreep en zonder grootscheepse fraude. Sinds de onafhankelijkheid van de Britten in 1960 leefden Nigerianen onder militair bewind. Tot 1999. In 2001 deed de gsm zijn intrede en werd het land bevrijd van de incompetentie van de nationale telefoonmonopolist, NITEL. De Zuid-Afrikanen waren er als eersten bij om de markt om te ploegen. MTN Nigeria kwam. Econet arriveerde, in handen van de Zimbabwaanse zakenman Strive Masayiwa. Nu is er wildgroei.

In 2014 hadden de 177 miljoen inwoners 166 miljoen mobiele telefoons – 94 telefoons op 100 inwoners, telde de Telecommunications Commission. Mobieletelefoonwinkels in Nigeria zijn als marktplaatsen. Ieder merk heeft zijn eigen tafel en eigen verkoopdame. Techno uit China doet het goed. Goedkoper dan de rest. „Maak een W met je vinger over het scherm”, zegt Peace Gipiy. WhatsApp opent zich vanzelf. Daarnaast staat de tafel van Huawei, uit China. LG uit Korea. iPhone en Samsung zijn vaak te duur. De meest gebruikte telefoon is nog altijd Nokia. Oersterk, waterproof. „Mijn telefoon heeft twintig minuten in het water gelegen. En hij deed het nog steeds”, zegt gebruiker Kimmy Akebo.

De mobieletelefoonwinkels zijn de best bezochte in het Ikeja-winkelcentrum in Lagos. Nigerianen laven zich aan dezelfde consumptie als iedereen in de wereld.

Maar de invloed reikt verder dan dat, zegt Michael Ige, rijk geworden met reclame en advertenties. De mobiele telefonie bracht bankieren naar de verste uithoeken in het land. Boeren checken de graanprijzen online, handelaren op de zwarte geldmarkt de prijs van de naira tegen buitenlandse valuta. De regering begon vorig jaar een campagne om Nigerianen aan te moedigen bankzaken mobiel te doen.

En in de hoofdstad van corruptie dwingt de mobiel bestuurders ook tot transparantie. De verkiezingen twee weken geleden worden geprezen als de meest geweldloze en fraudeloze in de geschiedenis van Nigeria. Kiezers konden pas stemmen als hun identiteit was gecontroleerd door kaartlezers. Het stemmen tellen werd van minuut tot minuut gevolgd op Twitter en Facebook. „Te lang is er een loopje met ons genomen. Het is veel minder makkelijk om het systeem te manipuleren”, zegt zakenman Ige.

Ook de terreurbeweging Boko Haram maakt gebruik van de mobiele revolutie. Telefoons verspreiden nu hun gruwelvideo’s, die inmiddels dezelfde gelikte cameravoering hebben als de Islamitische Staat. Boko Haram zwoor vorige maand trouw aan IS. Via de sociale media. Via de mobiele telefoon. De onvermijdelijke prijs van een revolutie.