Willen media de video van Walter Scott nog tonen? Betalen! Maar mag dat wel?

10.000 dollar, zo’n 9.200 euro. Dat zouden media moeten betalen als ze de heftige video willen blijven gebruiken waarop de zwarte Walter Scott wordt doodgeschoten door een blanke agent. De vraag is ten zeerste of dat wettelijk gezien wel geëist mag worden.

Het moment dat agent Michael T. Slager Walter Scott doodschiet.

10.000 dollar, zo’n 9.200 euro. Dat zouden media moeten betalen als ze de heftige video willen blijven gebruiken waarop de zwarte Walter Scott wordt doodgeschoten door een blanke agent. Althans, dat zegt een Australisch pr-bedrijf dat de maker van de beelden, Feidin Santana, vertegenwoordigt tegen The New York Times. Nou is al discussie mogelijk of dat niet heel cru is, maar is de vraag ook ten zeerste of het bedrijf dit wel mag eisen. Nee, zeggen experts die kritiek hebben op het stuk in The New York Times.

De beelden gingen twee weken geleden de hele wereld over. Te zien was hoe agent Michael T. Slager een wegrennende Scott in een parkje acht keer van achteren neerschoot. Slager had hem daarvoor aangehouden vanwege een kapot achterlicht, waarna Slager op de vlucht sloeg. Het was een schrijnend nieuw voorbeeld van op het oog excessief politiegeweld van een blanke agent tegen wederom een zwarte man. Slager is ontslagen en is aangeklaagd voor moord.

Gevaar

Feidin Santana, afkomstig uit de Dominicaanse Republiek en werkzaam als kapper, was de man die met zijn telefoon op de goede plek stond. Hij wist in eerste instantie niet wat er precies aan de hand was, zo zei hij. En daarom wist hij ook niet of hij wat met de beelden moest. Hij was bang dat het eventueel zijn leven in gevaar zou brengen. Toen hij de berichtgeving over de schietpartij de dagen erna volgde, kreeg hij naar eigen zeggen door dat de agent iets fout had gedaan.

Nu zou hij er dus wat geld aan willen overhouden. Hij zegt wel tegen The New York Times dat hij verrast reageerde toen hij hoorde van het bedrag dat media zouden moeten betalen als ze het filmpje wilden blijven gebruiken, maar herinnert zich dat zijn advocaat hem iets had verteld over het vragen van een vergoeding. Dat had hij toen niet precies begrepen. Het klinkt cru aan zoiets geld over te willen houden, maar er is één belangrijk gegeven: de nabestaanden van Scott vindt dat geen enkel probleem. Die is hem eeuwig dankbaar dat hij de video gemaakt heeft, zo zegt een van hun advocaten:

“Zonder hem waren we niet geweest waar we nu zijn.”

De video. Pas op: mogelijk schokkende beelden:
https://youtu.be/kbvU8HFROwI

‘Fair use verloopt’

Een interessantere discussie is misschien nog wel of het pr-bedrijf dit bedrag wettelijk überhaupt mag vragen. Één begrip is daarbij belangrijk: fair use, eerlijk gebruik. In de Amerikaanse copyrightwetgeving is het begrip opgenomen:

“the fair use of a copyrighted work (…) for purposes such as criticism, comment, news reporting, teaching (including multiple copies for classroom use), scholarship, or research, is not an infringement of copyright”

Nieuwsverslaggeving staat erbij, waarvoor de video in dit geval wordt gebruikt. Maar, zo citeert The New York Times een copyrightexpert. “Op een gegeven moment is het niet nieuwswaardig meer en gebruik je het voor commerciële doeleinden.” Vandaar dus dat het pr-bedrijf van Santana die 10.000 dollar mag eisen.

‘Fair use verloopt helemaal niet’

Absolute onzin, zeggen meerdere andere experts, die uithalen naar het naar hun mening kritiekloze artikel in The New York Times. Zo schrijven zowel techblog Techdirt als Forbes dat de ‘copyrightexpert’ die de krant citeert, iemand met een enorm gekleurd beeld is. Frederic Haber is namelijk vicepresident van het Copyright Clearance Center, een organisatie die zo veel mogelijk probeert te licentiëren. “Ze geloven daar niet in ‘fair use’”, zegt Christopher Sprigman, hoogleraar recht aan New York University, tegen Forbes.

Nog los daarvan: dit is niet hoe fair use werkt, zeggen de critici. Daar zit namelijk geen houdbaarheidsdatum op, zoals Haber beweert, en dat is het belangrijkste. Wel kan er natuurlijk door een rechter geoordeeld worden dat de video niet meer nieuwswaardig is. Dan gaat fair use niet meer op. Maar dat is onzin volgens Springman. “De video was nieuwswaardig, en blijft nieuwswaardig.” James Grimmelman, hoogleraar aan de University of Maryland, zegt tegen Forbes dat “het verschil tussen ‘nieuwswaardig’ en ‘commercieel’ is zoals het verschil tussen ‘rood’ en ‘rond’:

“Natuurlijk verdienen media aan hun verslaggeving, dat is waarvoor we ze betalen.”

Matt Schruers, hoogleraar aan Georgetown University, noemde op Twitter een heel bekend voorbeeld om aan te geven dat er geen houdbaarheidsdatum kleeft aan fair use. In een zaak rond de wereldberoemde Zapruderfilm, waarop te zien is hoe oud-president John F. Kennedy vermoord wordt, werd jaren later nog geoordeeld dat fair use nog opging.

Twitter avatar MSchruers Matt Schruers 4/ & def in Zapruder tapes litig also prevailed on © fair uses, * years * after vid of Kennedy assass’n made; see Time v. Bernard Geis

Lees ook op nrc.nl: Wat ging er vooraf aan het doodschieten van Walter Scott?
Lees ook in nrc.next: Je hoeft maar op play te drukken (€)

    • Frank Huiskamp