Insect maakt herrie in de jungle

Illustratie Irene Goede

Uitslapen in het regenwoud? Vergeet het maar! Alle jungledieren beginnen al vroeg met herrie maken. Apen brullen, vogels krijsen en kikkers kwaken.

Maar één diertje is de allergrootste herrieschopper van allemaal. Als hij begint te zingen, zwijgt de rest van het oerwoud. Weet je wat het is ? Het is de cicade.

Cicaden zijn insecten. In de tropen leven echte joekels die sap uit planten zuigen. In Nederland heb je ook wel cicaden, maar die zijn veel kleiner en maken lang niet zo'n herrie.

Cicaden maken lawaai met de twee trommelorgaantjes aan de zijkant van hun lijf. Zo’n orgaan is een vlies met stijve ribben die ‘klak’ zeggen als de cicade ze ombuigt. Net als een metalen klakplaatje. Het geluid van de klakkende ribben wordt in de cicade zelf versterkt. Zijn holle lijfje is een klankkast.

Als de cicade gaat ‘zingen’, buigt hij het ribbenvlies razendsnel. Je hoort dan geen klak meer, maar gezoem en geratel. Dat klinkt ontzettend luid. Eén cicade kan net zoveel lawaai maken als een vuilniswagen of grasmaaier. De mannetjescicaden proberen met al dat lawaai een vrouwtje te lokken.

Stel je nu niet één cicade, maar honderd cicaden voor. Honderd zoemende cicaden. Honderd grasmaaiers in het regenwoud.

Biologen hebben in het regenwoud van Costa Rica onderzocht wat die cicadenherrie doet met andere dieren. Ze hingen microfoons op, midden in de jungle. Ze waren vooral geïnteresseerd in het lawaai van een cicade met een sprookjesachtige naam: Zammara smaragdina. In het Nederlands zouden we hem smaragdzoemer kunnen noemen. Het is een mooi beestje, met een pantser dat groen glimt als een edelsteen.

De smaragdzoemer begint in de ochtend met zoemen, rond half negen, en houdt er pas om half elf weer mee op. De biologen ontdekten dat veel vogels tijdens het cicadenconcert stoppen met zingen. De vogels kunnen elkaar toch niet meer horen. Pas als alle cicaden zijn uitgezoemd, mogen de vogels weer. In het regenwoud is het nooit stil.