Koeien verkopen per sms, bellen in de douche

Hallo?! Ik kan je niet verstaan! Wacht, ik bel je terug. Dit belritueel speelt zich geregeld af in de luxe woontorens van Jakarta waar de rijken van het land vertoeven, tientallen verdiepingen boven de drukte van de stad en de chaos van het land. Aan het materiaal ligt het niet: ze bellen met de nieuwste Samsungs en iPhones, vaak gekocht op weekendtripjes naar Singapore nog voordat het model in Jakarta in de winkels ligt – niks geeft materialisten meer status dan een nog onverkrijgbaar model te bezitten.

Het probleem zit in de zendmasten. Het aantal mobieletelefoongebruikers in dit land van 245 miljoen inwoners is de afgelopen jaren hard gestegen. De bouwwoede in Jakarta heeft geleid tot een wildgroei van torenflats, maar in zendmasten wordt nauwelijks geïnvesteerd. Het gevolg is dat een simpel gesprek onmogelijk is boven de vierde etage, in een winkelcentrum of op enige afstand van een zendmast. Deze correspondent kan louter in de douchecel van zijn badkamer een fatsoenlijk gesprek voeren.

Hoe anders is het buiten de grote stad. Tussen de Javaanse rijstvelden of op de flanken van een Sumatraanse vulkaan is het bereik uitstekend en het 3G-internet snel. Hier bezit men niet de duurste telefoons, maar de instapmodellen van Samsung en de Chinese smartphones van Oppo, Huawei en oudere BlackBerry’s. Niks oled-displays, wel schermen zo groot als een postzegel met joekels van pixels. Avant-garde is het niet, maar een smartphone is zo goed als onmisbaar geworden voor Indonesiërs.

Zonder smartphone geen handig apps die je tijdens de avondspits in de ramadan waarschuwt als het vasten gebroken mag worden en je je brommer langs de kant van de weg mag zetten om een paar dadels of zoete koekjes op te schrokken. Zonder smartphone geen toegang tot Path, de waanzinnig populaire socialemedia-app die Indonesiërs gebruiken om hun levens te delen. In tegenstelling tot Facebook kun je bij Path maximaal 150 contacten hebben, een idee van beslotenheid en echte vriendschap die in Indonesië kennelijk in trek is.

Dat neemt niet weg dat Indonesiërs grootgebruikers zijn van WhatsApp, Facebook en Twitter. Jakarta wordt vaak de Twitter-hoofdstad van de wereld genoemd. Circa 2,5 procent van alle tweets wereldwijd komt uit Jakarta. Facebook is zo groot dat het regelmatig de rol van e-mail overneemt. Een belangrijke hoogleraar of politicus contacteren gaat meestal sneller via Facebook dan via zijn officiële e-mailadres. Indonesiërs wisselen constant van telefoonnummer naar gelang de meest voordelige deal van providers. Een Facebook-account is voor het leven.

Het is geen toeval dat Facebook-oprichter Mark Zuckerberg voor zijn breed uitgemeten reis naar China Indonesië aandeed. China is het beloofde land dat nog op slot zit voor Facebook, maar in Indonesië kan Zuckerberg openlijk geld verdienen. In Indonesië dienen jongeren naar ouderen te luisteren, zo luidt traditie. Via smartphones, Facebook en Twitter kunnen de tientallen miljoenen jongeren in het land onder die beknellende hiërarchie uitkomen. En zonder een gigantische socialemedia-campagne, opgezet door vrijwilligers, zou de hervormingsgezinde Joko Widodo vorig jaar nooit tot president zijn verkozen. De smartphone weet zo de traditionele machtsstructuren te doorbreken.

Van selfies van je achternicht bekijken tot per sms koeien verkopen en politiek bedrijven: dat klinkt intensief. Te veel om op één batterij aan te kunnen. Daarom hangen Indonesiërs hun telefoons constant aan powerbanks, mobiele accu’s. Want de urenlange files in Jakarta doorbrengen zonder smartphone is een ontbering die Indonesiërs niet graag ondergaan.