Hoeveel privé mag op ’t werk?

Een KPN-werknemer die zijn dochter gratis liet internetten werd ontslagen. Maar vaak is de grens tussen werk en privé minder scherp.

Foto Thinkstock

Wel eens een privételefoontje gepleegd op een werktelefoon? Of een pakketje voor thuis op kantoor besteld (en laten bezorgen)? Dat zou best kunnen, het gebeurt vaker.

Maar sommige werknemers maken het wel erg bont. Een 51-jarige KPN-werknemer liet zijn dochter in haar studentenhuis internetten via een KPN-kastje. Een duur grapje: ze keek nogal veel Netflix rond de kerstdagen en ging ruimschoots over de datalimiet heen, de rekening liep op tot 3.690 euro. KPN ontsloeg de werknemer, na 35 dienstjaren.

Nog een voorbeeld. Een 56-jarige SNS Reaal-werknemer moest thuis zijn telefoon en laptop delen met zijn vrouw. Daarom gebruikte hij vorige maand zijn werkmobiel voor het bellen van sekslijnen (1.071,99 euro in een maand tijd) en zijn vaste werktelefoon (749,91 euro in drie weken tijd). Hij verdiende 7.000 euro bruto per maand. Ook hier was ontslag het gevolg.

Dat de werknemers in deze voorbeelden iets verkeerd doen, is wel duidelijk. Maar de grens tussen werk en privé is dun. Wanneer kan een werknemers aangesproken worden, of zelfs ontslagen?

Goed werknemerschap

Iedereen heeft in Nederland recht op wat privacy op zijn werk. En dus ook op een enkele privémail, aankoop of een privételefoontje onder werktijd. Maar wie ‘geen goede werknemer’ is, kan ontslagen worden. Van negen tot vijf alleen maar aan het facebooken? Illegale software gedownload? Of iets anders strafbaars gedaan op je werklaptop? Dat zou wel eens tot ontslag kunnen leiden.

Hoe streng de regels precies zijn verschilt per bedrijf. Elke werkgever kan in principe zelf een reglement of protocol opstellen, met daarin de sancties voor het geval de werknemer zich er niet aan houdt.

Zonder zo’n protocol kan een werknemer met best veel wegkomen, zegt ICT-rechtdeskundige Mathieu Paapst van de Rijksuniversiteit Groningen. „Dan heeft de werkgever vaak geen poot om op te staan. Je kunt zeggen dat je niet wist dat het niet mocht, of dat je niet wist dat de sanctie ontslag was.”

Maar ook als een bedrijf wél regels heeft, kan een werknemer soms met succes zijn ontslag aanvechten. Als de baas niet iedereen gelijk behandelt, bijvoorbeeld. Advocaat Morgane Veenhuijzen van WiseMen Advocaten staat vaak ICT-bedrijven bij. Zo ook een bedrijf dat iemand wilde ontslaan die illegale software had gedownload. „Tijdens de zitting bleek dat collega’s ook allerlei illegale software downloadden. De werknemer had de regels aantoonbaar overtreden, maar omdat de werkgever die niet consistent toepaste, wees de rechter het ontslag af.”

Een gewaarschuwd mens…

En er geldt, tenzij sprake is van strafbaar handelen: eerst een waarschuwing. Voor 500 euro privé gebeld tijdens vakantie? Zelfs dan moet een werkgever een werknemer daar eerst op aanspreken. Wie weet ging het wel om een aantoonbaar noodgeval. Maar kijk niet vreemd op als dat bedrag wel terugbetaald moet worden.

Toch zijn er de laatste jaren niet veel rechtszaken meer over privémails of hoge belkosten. Als baas en werknemer toch hoogoplopende ruzie hebben, wordt in 90 procent geschikt, schat Veenhuijzen. „Werknemers durven de gang naar de rechter vaak niet aan. Als het verwijtbare werkloosheid blijkt te zijn, krijg je namelijk ook geen WW-uitkering.”