Een koppige jongen

Eerst je zet opschrijven, adviseerde Michail Botwinnik. Een tijdje op je handen zitten, beval Emanuel Lasker aan. Pas daarna voer je de zet uit. Het waren verstandige adviezen uit de oude doos, maar het mag niet meer. Op je handen zitten mag nog wel, maar een zet doen nadat je die eerst hebt opgeschreven, valt nu onder ‘gebruik maken van aantekeningen’.

Het kon inderdaad hinderlijk zijn, toen het nog wel mocht. De Engelse grootmeester Tony Miles deed het altijd, en als je dan als nieuwsgierige tegenstander naar zijn notatieblaadje keek, legde hij snel een groot horloge op zijn opgeschreven zet. Soms deed hij dat niet, en dan dacht je dat hij je misleidde, door je een zet te laten zien die hij niet echt wilde spelen. Als hij die zet dan toch deed, was je pas echt voor de gek gehouden.

De twee sterkste schakers van de Verenigde Staten zijn Hikaru Nakamura en Wesley So, derde en achtste op de wereldranglijst. Er werd van tevoren gedacht dat het Amerikaanse kampioenschap in Saint Louis, dat door Nakamura werd gewonnen, een spannende wedloop tussen hem en So zou worden, maar dat gebeurde niet. So was niet in vorm en bovendien kreeg hij in de negende ronde tegen Varuzhan Akobian na acht zetten een reglementaire nul.

Al twee keer eerder in het toernooi had So een waarschuwing gekregen, omdat hij aantekeningen maakte op zijn notatieformulier. Het waren onschuldige opmerkingen, in de trant van ‘concentreer je’ of ‘niet te haastig’, maar aantekeningen maken mag nu eenmaal niet. Hij bleef koppig volharden en kreeg na de derde keer een nul.

Zijn vreemde gedrag had misschien te maken met spanningen in de familie. De Filippijn Wesley So, die nog niet zo lang in de Verenigde Staten woont, is 21 jaar en sinds kort opgenomen in een Amerikaans gezin. Nu beschuldigen zijn echte moeder en zijn pleegmoeder elkaar ervan dat ze Wesley gek hebben gemaakt.

Kayden Troff - Hikaru Nakamura, kampioenschap VS, Saint Louis 2015

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 c5 4. d5 exd5 5. cxd5 d6 De Benoni, een goede manier om met zwart op winst te spelen. 6. Pc3 g6 7. g3 Lg7 8. Lg2 0-0 9. 0-0 Te8 10. Te1 a6 11. a4 Pbd7 12. e4 Pg4 13. Pd2 Pge5 14. Lf1 g5 15. h3 Df6 16. Dh5 Een vreemde uitval, maar misschien niet slecht. 16...Lh6 Ook dit oogt lelijk, maar het komt goed. 17. Pd1 g4 18. Pe3 Lxe3 19. Txe3 Dg7 20. hxg4 Pxg4 Sterker was 20...Pf6 21. Dh1 Pfxg4 en zwart staat prettig. 21. Tc3 Met 21. Te2, om de andere toren via a3 in het spel te brengen, kon wit een harmonische opstelling bereiken. 21...Pdf6 22. Dh1 De consequentie van zijn 16de zet. Verborgen in de hoek assisteert wits dame de verdediging. 22...Te5 23. Df3 Ld7 Achteraf vond Nakamura dit slecht, omdat nu 24. Tb3 erg lastig voor hem zou zijn. Maar dat valt mee. Na 24. Tb3 Dg6 25. Txb7 Tae8 is zwart zeer actief; op 26. Pc4 heeft hij 26...Txe4 27. Pxd6 Te1 met de dreiging 28...Txf1+. 24. Dd3 Dit is een grove en beslissende fout. 24...Dh6 25. Lg2 Na 25. Pf3 Dh5 verliest wit zijn e-pion. 25...Dh2+ 26. Kf1 Pxf2 Een harde klap. 27. Kxf2 Lh3 28. Df1 Iets beter was 28. Df3, al krijgt zwart dan na 28...Pg4+ 29. Kf1 Dh1+ 30. Ke2 Dxg2+ een gewonnen eindspel.

Zie diagram

28...Txe4 29. Pxe4 Er zat niets anders op. 29...Pxe4+ 30. Ke3 Wit kan zijn loper niet blijven dekken. Na 30. Kf3 Dxg3+ 31. Kxe4 Te8 is hij mat. 30...Lxg2 31. Df4 Pxc3 32. Dg5+ Kf8 33. bxc3 Te8+ 34. Kf2 Lh1+ Wit gaf op.