Meer soa’s bij mannen die hiv-preventiepillen slikken

Geneeskunde Het middel PrEP voorkomt veel hiv-besmettingen. Maar veel mannen voelen zich daardoor zo veilig, dat ze onveilige seks hebben.

PrEP-pillen.
PrEP-pillen. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Mannen die seks hebben met mannen en die zich met medicijnen beschermen tegen hiv-besmetting, lopen vaak een andere seksueel overdraagbare aandoening (soa) op. Het aantal soa’s nam beduidend toe nadat de mannen dagelijks zo’n tegen hiv beschermende PrEP-pil gingen slikken.

Dat blijkt uit Australisch onderzoek onder 2.981 mannen. Zij deden mee aan onderzoek naar de bescherming tegen hiv-infectie door die PrEP-pillen. Inmiddels zit PrEP-medicatie in Australië sinds april 2018 in de ziektekostenverzekering voor mensen die door hun leefstijl en leefomgeving een hoog risico hebben op hiv-besmetting. In Nederland wordt PrEP-medicatie nog niet uit de basisverzekering vergoed. Het Australische onderzoek is dinsdag gepubliceerd in de JAMA.

In ruim een jaar tijd werden er bij die 2.981 mannen 2.928 soa’s gediagnosticeerd. De helft van die mannen liep overigens géén soa op. Driekwart van de besmettingen werd gevonden bij een kwart van de mannen – die hadden dus gemiddeld drie soa’s in een jaar tijd.

Onveilige seks

PrEP-medicatie vermindert het aantal hiv-besmettingen sterk. Maar er is altijd gewaarschuwd dat mannen zich met PrEP zo veilig voelen dat ze vaker onveilige seks zouden hebben. In de eerste onderzoeken naar het hiv-beschermende effect van PrEP is geen toename van soa’s gevonden. Maar vorig jaar verscheen een samenvattende publicatie waarin wel meer soa’s werden gemeten.

Dit grote Australische onderzoek bevestigt die uitkomst. Van bijna de helft van de deelnemers bestonden er soa-testgegevens voordat ze aan de PrEP gingen. Nadat ze aan die pillen begonnen nam bij hen het aantal soa’s met ruim 40 procent toe. Maar de soa-testfrequentie nam ook toe, tot vier keer per jaar, waardoor ook de soa’s die ongemerkt verlopen aan het licht kwamen. Als daarvoor werd gecorrigeerd bleef er nog steeds een stijging over – van 12 procent.

Voordelen

Mannen die PrEP slikken moeten dus vaak op soa’s worden getest, is de slotconclusie van de onderzoekers. In een begeleidend commentaar in de JAMA zien hiv-onderzoekers uit San Francisco en Boston vooral de voordelen van dit soa-nadeel. Deze studie, schrijven ze, laat zien op welke groep mannen we de preventie moeten richten. De mannen met veel soa’s zijn mannen die veel anale seks hebben, vaak groepsgewijs. Het condoomgebruik verschilt echter niet veel tussen de mannen die veel en weinig soa’s oplopen. Maar het condoomgebruik in de hele groep was al laag, en trouwens, bij oraal-anale seks is „condoomgebruik niet consistent”. Rekenmodellen voorspellen dat frequent testen het aantal soa’s zal laten dalen. Ze waarschuwen dat sommige Amerikaanse artsen uit vrees voor toename voor seks zonder condoom en meer soa’s terughoudend zijn met het voorschrijven van PrEP, of zelfs alleen willen voorschrijven aan heteroseksuele paren met één hiv-besmette partner. Belangenvereniging Aidsfonds-Soa Aids Nederland vindt dat PrEP betere soa-bestrijding mogelijk maakt..