Poetin is ook hun held

Gisteren hield Poetin zijn jaarlijkse persconferentie waarin burgers hem vragen mogen stellen. Poetin bepaalt wanneer het genoeg is. Na drie uur werd het zelfs de jonge Russische elite te veel.

Vanuit een hip kantoor kijken Russische jongeren naar de jaarlijkse persconferentie van Poetin die gisteren live werd uitgezonden. Foto Konstantin Salomatin

Gebruikt Poetin botox? „Natuurlijk!” lacht Anastasia (26). „En dat zouden veel meer mannen moeten doen!”. We kijken naar de jaarlijkse persconferentie Vladimir Poetin, waarin gewone Russische burgers vragen mogen stellen. Maar we zitten niet driehoog achter, in een muffe Sovjetflat met bloemetjesbehang. Deze jongeren kijken op een hip post-industriëel kantoorpark in Moskou. Dit ronden bakstenen gebouw was vroeger een gashouder. Nu zitten hier designbureaus, modebedrijven. De zesde verdieping is ingeruimd voor Setj – een organisatie van en voor jonge kunstenaars die vóór Rusland en dus vóór Poetin zijn.

De grote persconferentie van de Russische president – titel: ‘Een directe lijn met Poetin’ verloopt ieder jaar volgens een vast ritueel. Vladimir Vladimirovitsj zit in zijn eentje achter een tafel in een een enorme tv-studio, met om hem heen veel publiek. Achter hem zitten de dames van het telefoonpanel, die nog tijdens de uitzending druk bezig lijken te zijn om vragen te noteren. Dit jaar, zo meldt een van de bevallige presentatrices van TV-1, zullen er meer dan 3 miljoen vragen worden gesteld. „Een absoluut record!”

De hard werkende Rus zal geen tijd hebben gehad om te kijken. De live uitzending begint om 12 uur, en duurt tot de – volgens Poetin – laatste vraag is gesteld. Dit jaar was dat naar 3 uur en 57 minuten. Vorig jaar duurde de uitzending meer dan vier uur.

Maar de medewerkers van Setj zijn niet zomaar Russen. Deze goed geklede jongeren zijn Poetins ambassadeurs in een wereld die gekant is tegen het regime: de hippe intelligentsia en culturele elite van Moskou. „Voor veel mensen is Rusland een synoniem voor maatschappelijk protest geworden”, vertelt de jonge dertiger Makar Vichlantsjev. „Wij willen laten zien dat er ook jonge kunstenaars zijn die houden van hun land.”

Een patriottische teddybeer

Na de Oranjerevolutie in Oekraïne in 2004 stichtte het Kremlin de ‘Nasji’ (‘De Onzen’), een ‘antifascistische’ club voor jongeren, die veel weg heeft van de vroegere communistische jeugdbeweging Komsomol. De jongens en meisjes van Nasji, in hun rode T-shirts, vielen op door hun massale steunbetuigingen aan het Kremlin, en enkele geruchtmakende protestacties, zoals tegen de Britse ambassadeur Tony Brenton, die dagenlang hinderlijk werd gevolgd en uitgescholden.

Vorig jaar werd Nasji in alle stilte opgedoekt. „De beweging heeft zijn doelen bereikt”, vertelt Makar Vichliantsev, lid van het eerste uur. „En na tien jaar waren we vlaggenzwaaien ook wel een beetje zat.” Samen met zijn studie- en plaatsgenoot Oleg Sokolov richtte de jonge dertiger Setj op. Géén politieke massabeweging, maar een ‘netwerk’ van kunstenaars, fotografen, filmmakers en modeontwerpers. Op hun kantoor zijn de scheppingen te zien. Onbetwist hoogtepunt van de collectie is een dikke zilveren ring, waarop de kop van Poetin prijkt. Op afstand doet het een beetje denken aan een doodshoofd – bikers dragen wel eens dat soort ringen. Rigina Gajsina (20) wil graag laten zien waar zij aan werkt: teddybeertjes in Russische legeruniformen. „Als je een speelgoedwinkel in loopt, dan zie je alleen maar Amerikaans speelgoed: Barbie, Ken. Glimmende speeltjes, maar zonder diepe betekenis.” En wat is de geachte achter háár speelgoed? Daar moet Rigina even over nadenken. „Patriottisme”, zegt ze dan.

Na drie uur uitzending wordt het zelfs de patriottische jongeren van Setj wat veel. President Poetin heeft vragen gepareerd van Irina Chakamada, lid van de oppositiepartij van de vermoorde Boris Nemtsov. Hij heeft zich uitgesproken over de melkprijs, en over het bestand in Oekraïne. Hij heeft uitgelegd welke bedragen er zullen worden uitbetaald aan de slachtoffers van een felle brand. En hij heeft beloofd er persoonlijk voor te zullen zorgen dat de bouwvakkers van de ‘oostelijke’ ruimtehaven in het verre Siberië eindelijk eens salaris krijgen.

Kijk ons hier zitten

Zelfs de Poetin-aanhangers van Setj kijken nu vaker naar het schermpje van hun iPhone dan naar de tv. En er is enige hilariteit, als de directeur van de vliegtuigfabriek Soechoj voor het oog van de camera halt houdt voor de vleugel van een nieuwe SU-30, waarop in grote zwarte letters geschreven staat: „Hier niet staan.”

Dat neemt niet weg dat Ilja Galkov (21) volledig achter zijn president staat. Hij refereert aan Pjotr Stolypin, eerste minister (1906-1911) onder Nikolaas II. „Stolypin zei: geef ons vijftien jaar rust, en u zult versteld staan van wat Rusland bereikt. Poetin heeft ons die vijftien jaar rust gegeven.” Hij maakt een wijds gebaar. „Vijftien jaar geleden had niemand gedacht dat wij hier zo zouden zitten, in zo’n prachtig kantoor voor een splinternieuwe tv.”

Wat Ilja betreft mag Poetin nog vijftien jaar doorgaan. Want een opvolger voor de Russische president dient zich volgens hem niet aan. Of toch? Op de Russische tv verschijnt een vierjarig jongetje met een vlinderdas. „Vladimir Vladimirovitsj, is het moeilijk om president te worden?”

Poetin laat zich het persmoment niet ontgaan. „Met zo’n karakter kom je er wel”, zegt de Russische leider. Even later houdt Makar Vichlantjsev met een grote grijns zijn iPhone omhoog. „Gaat nu rond Facebook. Poetin heeft eindelijk zijn opvolger benoemd!”