NZa: te veel fusies ziekenhuizen

Toezichthouder verwacht prijsstijgingen bij alle ziekenhuizen die sinds 2011 zijn gefuseerd.

Meer dan de helft van de ziekenhuisfusies van de laatste jaren had verboden moeten worden. De fusies zullen tot te grote prijsstijgingen in de zorg leiden.

Dat constateert de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), een toezichthouder, in een vertrouwelijke brief aan de Tweede Kamer. Volgens de toezichthouder is het van groot belang bij de beoordeling van fusies beter rekening te houden met „de publieke belangen” in de zorg.

Dat gebeurt volgens de NZa nu onvoldoende. Alle ziekenhuisfusies moet weliswaar bij de NZa worden aangemeld, maar de toezichthouder mag die niet inhoudelijk beoordelen, alleen procedureel. Inbreng van patiënten of personeel van een ziekenhuis mag niet meewegen in de beoordeling en de NZa mag ook niet toetsen of een fusie nuttig is.

Kartelwaakhond Autoriteit Consument & Markt (ACM) bekijkt vervolgens of een fusie de concurrentie beperkt. Maar of een ziekenhuis te groot of onbestuurbaar wordt, is geen onderdeel van de toets. De ACM gaat evenmin over eventuele ongeoorloofde overheidssteun van gemeentes of provincies. Dat is iets voor Brussel.

De NZa pleit ervoor ook inhoudelijk te mogen toetsen. Nooit is een ziekenhuisfusie in Nederland afgekeurd.

De Zorgautoriteit berekende via simulatie de te verwachten prijsstijgingen als gevolg van ziekenhuisfusies. Volgens de toezichthouder zullen de prijzen stijgen bij alle dertien ziekenhuizen die sinds sinds 2011 gefuseerd zijn. Bij acht van de dertien fusies ligt de verwachte prijsstijging boven de 5 procent. Volgens de NZa is dat de grens waarbij een fusie afgekeurd zou moeten worden.

De ziekenhuizen die in Nederland fuseren liggen in de meeste gevallen dicht bij elkaar. Daardoor worden marktaandelen groter en concurrentie kleiner, wat kan leiden tot te hoge prijzen en/of te lage kwaliteit, stelt de NZa. Ook ontstaat het risico dat behandeling van veel voorkomende aandoeningen dan op te weinig locaties beschikbaar is.

Volgens de NZa is tot op heden geen verband aangetoond tussen de grootte van een ziekenhuis en de geleverde kwaliteit. „Wel is er voor bepaalde aandoeningen een verband gevonden tussen het aantal uitgevoerde behandelingen en de kwaliteit, maar boven een bepaalde grens neemt de kwaliteit niet per definitie meer toe.”

De toezichthouder meent dat de gevolgen van krachtenbundelingen anders berekend moeten worden om het gevaar van prijsstijgingen in te dammen. De NZa hanteert hiervoor een andere methodiek dan de ACM, de kartelwaakhond die straks al het fusietoezicht van de NZa overneemt. De rol van de NZa wordt ingrijpend veranderd nadat de autoriteit vorig jaar in opspraak is gekomen. De NZa raakt taken kwijt en gaat directer onder het ministerie van VWS vallen.

CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot omarmt de NZa-adviezen. „Wij zijn er voor dat ziekenhuisfusies veel scherper en inhoudelijker beoordeeld worden.” Ook de PvdA staat er positief tegenover. „Wij hebben begrepen dat er echt een inhoudelijke toets nodig is, wil je als toezichthouder meer ziekenhuisfusies kunnen tegenhouden”, zegt parlementariër Lea Bouwmeester.

Vandaag houdt de Kamer een rondetafelgesprek met experts uit de zorg om de plannen van minister Schippers (Zorg, VVD) te beoordelen. Zij kwam in februari met plannen om kosten te verlagen en verzekeraars meer mogelijkheden te geven kritisch in te kopen.