NZa: meer dan helft ziekenhuisfusies had moeten worden verboden

Beeld NRC Q

Meer dan de helft van de ziekenhuisfusies van de laatste jaren had verboden moeten worden. Veel van de fusies zullen naar verwachting tot te hoge prijsstijgingen leiden in de zorg. Daarvoor waarschuwt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), een toezichthouder, in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de toezichthouder is het van groot belang om beter rekening te houden met de publieke belangen in de zorg.

Dat gebeurt nu onvoldoende. Alle ziekenhuisfusies moet bij de NZa worden aangemeld, maar de toezichthouder mag die niet inhoudelijk beoordelen - alleen procedureel. Vervolgens bekijkt kartelwaakhond ACM of het gefuseerde ziekenhuis niet te veel macht krijgt. De NZa pleit ervoor om ook inhoudelijk te mogen toetsen. Er is nog nooit een ziekenhuisfusie in Nederland afgekeurd.

Minder concurrentie, hogere prijzen

De Nederlandse Zorgautoriteit berekende via simulatie de te verwachten prijsstijgingen als gevolg van ziekenhuisfusies. Volgens de toezichthouder zullen de prijzen bij alle dertien ziekenhuisfusies sinds 2011 stijgen. Bij acht van de dertien fusies ligt de verwachte prijsstijging boven de 5 procent. Volgens de NZa is dat een verdedigbare grens om fusies niet meer toe te staan. De fusies kunnen niet met terugwerkende kracht worden verboden.

De ziekenhuizen die in Nederland fuseren liggen in de meeste gevallen dicht bij elkaar. Daardoor worden marktaandelen groter, de concurrentie minder wat kan leiden tot te hoge prijzen en/of te lage kwaliteit, stelt de NZa. Daardoor ontstaat ook het risico dat behandeling van veel voorkomende aandoeningen op te weinig locaties beschikbaar is.

Volgens de NZa is er tot op heden geen verband aangetoond tussen de grootte van een ziekenhuis en de geleverde kwaliteit:

“Wel is er voor bepaalde aandoeningen een verband gevonden tussen het aantal uitgevoerde behandelingen en de kwaliteit, maar boven een bepaalde grens neemt de kwaliteit niet per definitie meer toe.”

De toezichthouder meent dat de gevolgen van krachtenbundelingen anders berekend moeten worden om verdere samenklontering in de sector te voorkomen. De NZa hanteert een andere methodiek hiervoor dan de ACM, de kartelwaakhond die straks al het fusietoezicht van de NZa overneemt. De rol van de NZa wordt ingrijpend veranderd nadat het vorig jaar in opspraak kwam. De toezichthouder wordt meer een uitvoeringsorgaan van het ministerie.

Vandaag in Tweede Kamer

CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot omarmt de adviezen van de NZa:

“Wij zijn er voorstander van dat ziekenhuisfusies veel scherper en inhoudelijker beoordeeld worden.”

Ook de PvdA staat positief tegenover de plannen, zegt Lea Bouwmeester:

“Wij hebben begrepen dat er echt een inhoudelijke toets nodig is, wil je meer ziekenhuisfusies als toezichthouder kunnen tegenhouden.”

Vandaag houdt de Tweede Kamer een rondetafelgesprek met experts uit de zorg om de plannen van Schippers (Zorg, VVD) te beoordelen. Schippers kwam begin februari met een pakket plannen om kosten te verlagen en verzekeraars meer mogelijkheden te geven kritisch in te kopen. Dat deed Schippers nadat haar voorstel om zorgverzekeraars meer macht te geven bij de inkoop in de Eerste Kamer sneuvelde.