‘Kinderen kunnen nu gevaar lopen’

Kinderombudsman

De jeugdzorghervorming was een „coldturkeymethode”.

Kinderen en ouders weten niet bij wie ze voor hulp moeten aankloppen, gemeentelijke wijkteams zijn vaak nog in de opstartfase en ontberen soms de juiste expertise. Aldus Kinderombudsman Marc Dullaert vandaag in een rapport over de decentralisatie van de jeugdzorg. De Kinderombudsman valt onder de Nationale ombudsman.

Lopen kinderen op dit moment gevaar?

„Die mogelijkheid bestaat. Stel, een wijkteam krijgt via via te horen dat een kind wordt mishandeld. Dan moet er uiteindelijk een verzoek komen tot onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming. Het schrijven van zo’n verzoek luistert nauw. Scheiding van feiten en meningen, zorgvuldige diagnose.

„Maar de kwaliteit van die verzoeken is dit jaar verslechterd, en die liet al te wensen over. Ik heb rapporten gelezen die vooral sfeerbeelden opriepen. Dan ging het over mogelijke kindermishandeling, en dan las ik: we komen de straat binnen, moeder staat met de hand in de zij en een sjekkie in de mond in haar betegelde voortuin. Maar een diagnose ontbrak. Dat gaat ver, want op basis van deze rapporten moet een rechter beslissen of een kind uit huis moet worden geplaatst.”

U noemt de jeugdzorg „één grote proeftuin”. Hoe kán dat? Gemeenten wisten twee jaar geleden toch al dat die taak hun kant op kwam?

„Ik kan de gemeenten niets verwijten. Integendeel. Ik wil de zorgverleners in de gemeentelijke wijkteams en in de instellingen een groot compliment maken. Hun inzet is groot, en de jeugdzorg draait nog goed dankzij hen. Maar feit is: het Rijk heeft een enorme hervorming doorgevoerd. De ICT moet anders, de betalingen, het bestuur. En dit alles voor minder geld.

„Het is bijna onmogelijk al die dingen tegelijk te regelen. De uitvoering loopt spaak. Dat zag je bij het UWV, dat zie je met de persoonsgebonden budgetten bij de Sociale Verzekeringsbank en je ziet het bij de wijkteams. De eerste wachtlijsten zijn er al. Dit is de coldturkeymethode. Boem.”

Is er een oplossing denkbaar?

„Gemeenten moeten duidelijker maken waar gezinnen met hulpvragen terechtkunnen. Er moet een toetsingkader komen, zodat de veiligheid van het kind niet ten koste gaat van een nadruk van wijkteams op de ‘eigen kracht’ van een gezin. En er moeten minimumkwaliteitseisen komen voor de jeugdhulp.”

Een toetsingskader en minimumeisen? Het hele idee is toch dat gemeenten nu zelf mogen uitmaken hoe ze de jeugdzorg inrichten?

„Mag ik filosofisch worden? Kant zei: absolute vrijheid is willekeur. Je zult een soort vrijheid in gebondenheid moeten hebben. Ik wil niet dat we door de bodem van het Kinderrechtenverdrag zakken. Daarin staat dat er voor kinderen een minimumbasis aan zorg en veiligheid moet zijn. Daarvoor zijn kaders nodig. Niet om alles dicht te regelen, maar om daarbinnen als gemeente je werk goed te doen.”