Hippe intelligentsia houdt van Poetin

Poetin beantwoordde gisteren vragen van het publiek. Veel jongeren steunen hem.

Jonge aanhangers van Poetin kijken in hun hippe kantoor in Moskou naar de urenlange vraag-en-antwoordsessie waarin gewone burgers vragen mogen stellen aan de president. Foto Konstantin Salomatin

Gebruikt Poetin botox? „Natuurlijk!”, lacht Anastasia (26). „En dat zouden veel meer mannen moeten doen!” We kijken naar de jaarlijkse persconferentie van Vladimir Poetin, waarin gewone Russische burgers vragen mogen stellen aan de president. Maar we zitten niet driehoog achter in een muffe Sovjetflat met bloemetjesbehang. Deze jongeren kijken op een hip, postindustrieel kantoorpark in Moskou. Het ronde bakstenen gebouw was vroeger een gashouder. Nu zitten hier designbureaus, modebedrijven. Op de zesde verdieping zit Setj – een organisatie van en voor jonge kunstenaars die vóór Rusland en dus vóór Poetin zijn.

De grote tv-show van de Russische president – titel: ‘Een directe lijn met Poetin’ – verloopt ieder jaar volgens een vast ritueel. Vladimir Vladimirovitsj zit achter een tafel in een een enorme studio, met om hem heen veel publiek. Achter hem de dames van het telefoonpanel, die tijdens de uitzending nog druk bezig lijken vragen te noteren. Dit jaar, zo meldt een van de bevallige presentatrices, zullen meer dan drie miljoen vragen worden gesteld. „Een absoluut record!”

De hardwerkende Rus zal geen tijd hebben gehad om te kijken. De live-uitzending begint om 12 uur, en duurt tot de – volgens Poetin – laatste vraag is gesteld. Dit jaar was dat na 3 uur en 57 minuten. Vorig jaar duurde de uitzending meer dan vier uur.

Maar de medewerkers van Setj zijn niet zomaar Russen. Deze goed geklede jongeren zijn Poetins ambassadeurs in een wereld die gekant is tegen het regime: de hippe intelligentsia en culturele elite van Moskou. „Voor veel mensen is Rusland een synoniem voor maatschappelijk protest geworden”, vertelt de jonge dertiger Makar Vichljantsev. „Wij willen laten zien dat er ook jonge kunstenaars zijn die houden van hun land.”

Een patriottische teddybeer

Na de Oranjerevolutie in Oekraïne in 2004 stichtte het Kremlin de ‘Nasji’ (‘De Onzen’), een ‘antifascistische’ club voor jongeren die veel weg heeft van de vroegere communistische jeugdbeweging Komsomol. De jongens en meisjes van Nasji, in hun rode T-shirts, vielen op door hun massale steunbetuigingen aan het Kremlin, en geruchtmakende protestacties, zoals tegen de Britse ambassadeur Tony Brenton, die dagenlang hinderlijk werd gevolgd en uitgescholden.

Vorig jaar werd Nasji in alle stilte opgedoekt. „De beweging had haar doelen bereikt”, vertelt Vichljantsev, die vanaf het begin lid was. „En na tien jaar waren we vlaggenzwaaien ook wel een beetje zat.” Samen met zijn studie- en plaatsgenoot Oleg Sokolov richtte hij Setj op. Géén politieke massabeweging, maar een ‘netwerk’ van kunstenaars, fotografen, filmmakers en modeontwerpers. Op het kantoor zijn hun scheppingen te zien. Onbetwist hoogtepunt is een dikke zilveren ring met daarop het hoofd van Poetin. Van een afstandje doet het denken aan een doodshoofd – bikers dragen wel eens dat soort ringen. Rigina Gajsina (20) wil graag laten zien waar zij aan werkt: teddybeertjes in Russische legeruniformen. „Als je een speelgoedwinkel in loopt, zie je alleen maar Amerikaans speelgoed: Barbie, Ken. Glimmende speeltjes, maar zonder diepe betekenis.” En wat is de gedachte achter háár speelgoed? Daar moet Rigina even over nadenken. „Patriottisme”, zegt ze dan.

Melkprijs

Na drie uur wordt de tv-show van Poetin zelfs de patriottische jongeren van Setj wat veel. De president heeft vragen gepareerd van Irina Chakamada, lid van de oppositiepartij van de vermoorde Boris Nemtsov. Hij heeft zich uitgesproken over de melkprijs, en over het bestand in Oekraïne. Hij heeft uitgelegd welke bedragen er zullen worden uitbetaald aan de slachtoffers van een felle brand. En hij heeft beloofd er persoonlijk voor te zullen zorgen dat de bouwvakkers van de nieuwe ruimtevaartbasis in het verre Siberië eindelijk eens salaris krijgen.

De aanwezigen kijken inmiddels vaker naar het schermpje van hun telefoon dan naar de tv. En er is enige hilariteit, als de directeur van vliegtuigfabrikant Soechoj voor het oog van de camera halt houdt voor de vleugel van een nieuwe Su-30 met daarop in grote zwarte letters: ‘Hier niet staan.’

Dat neemt niet weg dat Ilja Galkov (21) volledig achter zijn president staat. Hij refereert aan Pjotr Stolypin, eerste minister (1906-1911) onder Nicolaas II. „Stolypin zei: geef ons vijftien jaar rust, en u zult versteld staan van wat Rusland bereikt. Poetin heeft ons die vijftien jaar rust gegeven.” Hij maakt een weids gebaar. „Vijftien jaar geleden had niemand gedacht dat wij hier zo zouden zitten, in zo’n prachtig kantoor voor een splinternieuwe tv.”

Wat Ilja betreft mag Poetin nog vijftien jaar doorgaan. Want een opvolger voor de Russische president dient zich volgens hem niet aan. Of toch? Op de Russische tv verschijnt een vierjarig jongetje met een vlinderdas. „Vladimir Vladimirovitsj, is het moeilijk om president te worden?”

Poetin laat zich het persmoment niet ontgaan. „Met zo’n karakter kom je er wel”, zegt de Russische leider. Even later houdt Makar Vichljantsev met een grote grijns zijn iPhone omhoog. „Gaat nu rond op Facebook. Poetin heeft eindelijk zijn opvolger benoemd!”