Het groene gazonnetje is voorbij

Water wordt een schaars goed, ervaren ze in Californië, in Brazilië en in Taiwan. De klimaatverandering versterkt wat er eigenlijk aan de hand is: overmatig watergebruik en het verslonzen van waterleidingen.

Zo zag het Shihmen-waterreservoir in Taoyuan, Taiwan, eruit op 20 maart. In Taiwan is het water nu op rantsoen. Foto AFP / Sam Yeh

Tsai, een kapster uit Taoyuan, heeft niet genoeg water om al haar klanten te helpen, sinds de Taiwanese regering rantsoenering heeft ingevoerd, zei ze vorige week tegen het Franse persbureau AFP. In São Paulo is water officieel nog niet op rantsoen, maar vaak is de druk op de waterleiding zo laag, dat er urenlang nauwelijks water is. En het Metropolitan Water District in Zuid-Californië, heeft deze week de levering van water met 15 procent verminderd.

Drie landen die gewoonlijk water in overvloed hebben, waar nu miljoenen mensen geconfronteerd worden met een ernstig tekort aan drinkwater. In Taiwan komt het doordat de noordwestelijke moesson, die van november tot februari altijd voor voldoende neerslag zorgt, dit jaar uitbleef. In Brazilië is de bodem van de waterbekkens voor São Paulo en Rio de Janeiro in zicht omdat het al vier jaar op rij droger is dan normaal. In het zuidwesten van de VS valt nu al jaren minder regen en sneeuw dan gebruikelijk.

„We zijn in een nieuw tijdperk aangeland”, zei de Californische gouverneur Jerry Brown begin dit jaar. „De tijd dat iedereen zijn eigen groene gazonnetje heeft dat iedere dag water krijgt, is voorbij.” Brown geeft steden, regio’s en waterbedrijven tot volgend jaar februari de tijd om hun verbruik met een kwart te verminderen. Doen ze dat niet, dan volgt een boete die kan oplopen tot 10.000 dollar (9.400 euro) per dag. Deze historische droogte vraagt volgens Brown nu eenmaal om „uitzonderlijke maatregelen”.

Dat vindt ook Jerson Kelman, de baas van de Braziliaanse watervoorziening Sabesp. In São Paulo wordt een kwart minder water gebruikt dan een jaar geleden, maar gezien de historische dimensie van deze droogte is dat volgens Kelman niet genoeg. „Een groot deel van de burgers is zich niet bewust van de ernst van de situatie”, schreef hij begin dit jaar in een opiniestuk in een Braziliaanse krant. „Ze moeten ervan worden overtuigd hun gewoonten aan te passen.”

Een steeds schaarser goed

Water wordt een schaars goed. En niet alleen in Taiwan, Brazilië en Californië. De Iraanse vicepresident Masoumeh Ebtekar zei bijvoorbeeld onlangs dat driekwart van de moerasgebieden in het land, die grote watervoorraden vasthouden, ernstig is aangetast. Hele provincies dreigen door verdroging en stofstormen onbewoonbaar te worden. China probeert de dorst van bevolking en landbouw in het noorden te lessen met water uit het zuiden.

Toch is er volgens Unesco, de VN-organisatie die zich met water bezighoudt, water genoeg. Zelfs als de wereldbevolking deze eeuw groeit naar 9 à 10 miljard mensen. In het vorige maand verschenen World Water Development Report 2015 voorspelt Unesco dat de vraag naar water tot 2050 met 55 procent zal toenemen. Bij ongewijzigd beleid is er volgens het rapport over een jaar of vijftien al ongeveer 40 procent te weinig water.

Watermanagers zijn geneigd het probleem technologisch te benaderen. In Brazilië wordt gekeken of er extra waterbekkens kunnen worden gebouwd die via kilometerslange tunnels met elkaar worden verbonden. In Taiwan wordt onderzoek gedaan naar ontzilting van zeewater. Het zijn veelal dure en vaak energieslurpende technieken, die bovendien op de korte termijn geen soelaas bieden.

In Californië graven boeren gewoon steeds dieper naar grondwater. Daarmee worden de problemen op termijn alleen maar groter. Volgens David Hayes, een voormalig wateradviseur van president Obama, heeft Californië veel te lang boven zijn stand geleefd en „meer water gebruikt dan er op de lange termijn beschikbaar is”. Het is nu dé landbouwstaat van de VS, heel riskant in een regio waar de neerslag geregeld langdurig is uitgebleven.

Opwarming van de aarde

De NASA voorspelde onlangs dat de VS door de invloed van de opwarming van de aarde rekening moeten houden met megadroogtes. Braziliaanse onderzoekers vermoeden dat het uitblijven van regen in het zuiden van Brazilië te maken heeft met klimaatverandering door houtkap in het Amazonegebied. Ook de zwakke moessons in Azië worden wel in verband gebracht met klimaatverandering.

Maar de meeste deskundigen zijn het erover eens dat klimaatverandering de huidige watercrises hooguit versterkt. Overmatig watergebruik en het laten verslonzen van watervoorzieningen zijn het echte probleem. In sommige landen gaat meer dan de helft van al het drinkwater verloren door lekkende leidingen. Politici moeten volgens Scott Moore, waterdeskundige van de Amerikaanse Council on Foreign Relations, beseffen dat een watertekort geen tijdelijk probleem is dat met wat lapmiddelen kan worden hersteld. Het is een structurele crisis die iedereen verplicht na te denken over een aanpassing van zijn levensstijl.

Zover is het nog niet. Braziliaanse politici beloofden in de recente verkiezingscampagne dat het water nooit op rantsoen zou gaan. Nu hopen ze angstvallig dat het op tijd gaat regenen om die belofte waar kunnen te maken.