Grote fondsen: geen verhoging pensioen

Vermogen fondsen groeit met miljarden, maar monetair beleid en nieuwe regels maken verhoging pensioenen onmogelijk.

Fondsen onder druk

De grootste pensioenfondsen in Nederland kunnen de pensioenen niet verhogen en hun financiële situatie verslechtert verder. Het is het gevolg van zowel het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) om de rente laag te houden als de strengere financiële regels voor pensioenfondsen. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers die de vijf grootste fondsen vandaag hebben bekendgemaakt.

De dekkingsgraad (de verhouding tussen het vermogen en de huidige en toekomstige pensioenen) van ambtenaren- en onderwijsfonds ABP is 102,6 procent, van Zorg en Welzijn 104 procent en van de metaalfondsen PMT en PME 102,6 en 102,3 procent.

Dat is onder de minimale dekkingsgraad van 105 procent, zodat deze fondsen een herstelplan bij toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) moeten indienen. Omdat de minimale dekkingsgraad sinds 2015 een jaargemiddelde is in plaats van een momentopname worden sterke schommelingen voorkomen, maar duurt het langer om weer op peil te komen. Het fonds Bouw staat er beter voor, met een dekkingsgraad van 114,4 procent.

Pensioenfondsen mogen de opbouw en de uitkering van pensioenen pas deels verhogen bij een dekkingsgraad van 110 procent en volledig bij 125 à 130 procent. Hierdoor kunnen de pensioenen niet mee stijgen met de lonen en prijzen en worden ze geleidelijk minder waard.

De grote fondsen hebben de afgelopen jaren al een achterstand op de inflatie opgelopen: ABP in totaal 10 procent, Zorg en Welzijn 13 procent, Bouw 10 procent en bij PMT en PME respectievelijk 12 en 11 procent voor gepensioneerden en 14 en 15 procent voor werkenden.

Het monetaire beleid van de ECB heeft een dubbel effect op de financiële situatie van de pensioenfondsen. De ECB koopt op grote schaal staatsobligaties op om de rente en de wisselkoers van de euro te drukken en zo economische groei in Europa te stimuleren. Door de lage rente stijgen de obligaties en veel Europese aandelen die pensioenfondsen hebben gekocht in waarde, waardoor het vermogen van de fondsen groeit.

Maar door diezelfde lage rente moeten de fondsen ook meer geld in kas houden om nu en in de verre toekomst pensioenen uit te kunnen keren. Per saldo drukt het ECB-beleid de dekkingsgraad van de fondsen en daalt de koopkracht van pensioenen.

Ondanks de dalende dekkingsgraden hadden de grote pensioenfondsen het afgelopen kwartaal wel een goed rendement op hun beleggingen en groeide hun vermogen aanzienlijk, zeggen ze. Bij ABP (2,8 miljoen deelnemers) steeg het vermogen met 8,9 procent rendement tot 373 miljard euro. Zorg en Welzijn (2 miljoen deelnemers) had een rendement van 9,3 procent, waardoor het vermogen uitkwam op 178 miljard euro.

Ongeveer de helft (circa 160) van het totaal aantal pensioenfondsen in Nederland moet voor 1 juli 2015 een herstelplan indienen, heeft DNB onlangs gemeld.