Mannendominantie: een slechte zaak

Iedere vrijdag predikt Hanina Ajarai het geloof dat zij belijdt. Deze week: wat zegt de Koran over man en vrouw?

In de naam van God, de Barmhartige, de Erbarmer,

It’s a man’s world. Overal ter wereld is het de man die heerst, bepaalt, uitvindt, geschiedenis schrijft en meer verdient. Ook de boodschap van de islam ontkomt niet aan de bevoorrechting van de man. Kijk je aan het oppervlak dan zie je dat vrouwen in de islam minderwaardig zijn. Zij moeten zich bedekken om de lusten van de man niet op te wekken, zij erven maar de helft van wat de man erft, zij mogen geen autorijden, zij mogen niet naar buiten als het donker is, zij moeten in de keuken staan, zij mogen niet werken.

Al sinds ik me kan herinneren, verzet ik me tegen deze ongelijke behandeling. Maar waarom dan een geloof aanhangen waarin je als vrouw niet gewaardeerd wordt? Omdat je, als je beter kijkt, een God ziet die de man helemaal niet voortrekt, die de beide seksen wel degelijk hetzelfde behandelt. Omdat ik in de Koran lees:

„Ik laat het werk van iemand van jullie die goed doet niet verloren gaan, of het nu een man is of een vrouw. Jullie horen bij elkaar.” (3:195)

En, toen een vrouw bij profeet Mohammed, vrede zij met hem, klaagde dat de neergezonden verzen wel erg vaak over mannen gingen en dat vrouwen nauwelijks werden genoemd, maakte God het voor eens en voor altijd duidelijk:

„De mannen en vrouwen die zich hebben overgegeven [aan God], de gelovige mannen en vrouwen, de onderdanige mannen en vrouwen, de oprechte mannen en vrouwen, de geduldig volhardende mannen en vrouwen, de deemoedige mannen en vrouwen, de mannen en vrouwen die aalmoezen geven, de mannen en vrouwen die vasten, de mannen en vrouwen die hun schaamstreek kuis bewaren, de mannen en vrouwen die God veel gedenken; voor hen heeft God vergeving en een geweldig loon klaargemaakt.” (33:35)

Hoe zit het dan met die beperkende regels voor vrouwen die ik noemde? Alleen de eerste twee hebben hun oorsprong in de Koran, de rest is onzin die van mannen komt die hun vrouwen graag onder de duim houden. En bij beide kwesties is contextuele uitleg vereist. Dat vrouwen de helft van mannen erven klinkt oneerlijk maar is ook begrijpelijk. In de islam rust de onderhoudsplicht op de man: de echtgenoot, vader, broer of zoon. De man moet zijn inkomen dus delen met al wie onder zijn verantwoordelijkheid valt: vrouw en kinderen en soms ook moeder en broertjes en zusjes. De vrouw hoeft haar geld, of dat nou uit werk of een erfenis komt, nooit met iemand anders te delen. Zelfs niet met haar echtgenoot. Of zoals een vriendin zegt: „Zijn geld is mijn geld, en mijn geld is mijn geld.” Overigens is het wel kwalijk dat mannen zich soms niet houden aan die onderhoudsplicht.

In de Koran staat dat de vrouw haar kuisheid moet bewaken. Dat sommigen daarin een rechtvaardiging zien om zelfs het gezicht en de handen te bedekken vind ik een typische vorm van mannendominantie. Maar wat je ook van deze regel vindt: weet wel dat God eerst de mannen op hun verantwoordelijkheid aanspreekt:

„Zeg tegen de gelovige mannen dat zij hun ogen neerslaan en hun kuisheid bewaken. Dat is reiner voor hen.” (24:30)