Column

Alleen morgen die ene, roze porno-LP

Rolinde Hoorntje spot trends en tipt. Deze week: het is Record Store Day. De dag waarop wie veel platen verkoopt, er nog meer kan verkopen.

Deze week maakte de branchevereniging voor de muziekindustrie, de NVPI, de jaarcijfers bekend. En, jawel, de verkoop van vinyl is alweer gestegen. Afgelopen jaar werden er 8 miljoen lp’s verkocht. Vorig jaar was dat een miljoen minder, in 2013 was dat nog maar drie miljoen.

De hype rond het zwarte goud is omstreden. Enerzijds spreken de aantallen voor zich, anderzijds zijn de echte winnaars de streamingdiensten. Voor het eerst dit jaar is de omzet van digitale bronnen bijna gelijk aan de opbrengst van fysieke muziekdragers (45,7 tegenover 54,3 procent). Van die tastbare geluidsdragers vertegenwoordigt vinyl nog steeds maar 11,5 procent.

„Jongeren luisteren thuis op YouTube en Spotify wat ze de moeite waard vinden en komen dan naar de winkel om een plaat te kopen”, zegt Amond Spee (51), eigenaar van Distortion aan de Amsterdamse Westerstraat. Hij zit achter stapels platen tot ver boven ooghoogte op de toonbank. Misschien is de hele vinyl-hype wel een marketingcampagne van de major labels, denkt Spee. Want „met name heruitgaves doen het goed.” Twintigers komen in de winkel voor de Beatles of de Stones, platen die ze uit de collectie van hun ouders kennen. Platenlabel en distributeur Bertus heeft zelfs een nieuw sublabel opgericht, speciaal voor heruitgaves. Dat zegt al genoeg.

Maar het juichverhaal doet het goed in de aanloop naar Record Store Day (RSD). Zaterdag is de vierde verjaardag van de Dag voor de Platenzaak in Nederland. Duizenden vinylfreaks, muziekhipsters en verzamelaars grazen dan de bakken af voor een van de exclusieve releases die verschijnen op RSD. Denk aan Schulmädchen Report, een EP van roze vinyl met softrock uit de jaren 70, gemaakt voor keiharde pornofilms. Of neem het ludieke Monty Python-nummer ‘Galaxy Song’ (1983), ingesproken met de stem van Stephen Hawking. Of J Dilla’s ‘Fuck The Police’.

In totaal gaat het om meer dan 400 uitgaves. Goed nieuws? Mwah, niet echt, volgens Howling Owl Records en Sonic Cathedral. RSD is tegenwoordig een tool voor de grote maatschappijen om hun zakken te vullen, schrijven de indie-lables op recordstoredayisdying.com. De wachttijd bij Record Industry, de grootste Europese vinylpers in Haarlem, is al opgelopen tot acht weken. Sinds september vorig jaar werkt de perserij al met een dubbele ploegendienst. Als een major label een grote oplage bestelt, moeten de kleinere orders van indielabels wachten. Dankzij RSD, en de exclusieve releases die daarvoor moeten worden geperst, wordt dat alleen maar erger. Daarom durven kleinere labels geen nieuwe platen uit te geven tussen Kerstmis en RSD, zeggen de labels tegen Fact Magazine. Ze kunnen dan niet tijdig een nabestelling of nieuwe voorraad garanderen. Op die manier wordt het aanbod in de onafhankelijke platenzaak door RSD juist beperkt – paradoxaal genoeg de reden waarom het event ooit is opgezet.