Afbreekbare luiers en biologisch eten

Elin Karlsson van Buitenkans Kinderopvang: „In Zweden is dit heel normaal. Daar slapen alle kinderen buiten, gaan ze naar het bos en leren ze vogelnamen.” Foto Bram Budel

Het is amper boven de nul graden, maar buiten slapen twee baby’tjes vredig door. Door het gaas van de slaapboxen zijn de piepkleine gezichtjes te zien, die net onder de dekens uit komen.

Bij kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang Buitenkans in Amsterdam-Noord slapen baby’s buiten. „Ze hebben het niet koud”, glimlacht initiatiefneemster Elin Karlsson (42). Ouders zijn bang dat hun kinderen ziek worden, volgens Karlsson, maar „buiten slapen baby’s juist dieper en langer. In de buggy vallen ze toch ook meteen in slaap?”

Karlsson verhuisde in 1995 naar Nederland voor de liefde en nam Zweedse opvoedopvattingen met zich mee. „In Zweden is de natuur altijd dichtbij. Op het kinderdagverblijf gaan ze niet naar een kindervoorstelling, maar naar het bos. Ze leren vogelnamen en het verschil tussen een bij en een wesp.” In Zweden slapen alle baby’s buiten, ook in de winter, vertelt ze.

De natuurfilosofie is populair. In september opende Buitenkans de deuren en binnen twee maanden zat Karlsson vol met negen baby’s, veertien peuters en dertig kinderen voor de buitenschoolse opvang. De wachtlijst is nu 67 kinderen lang.

Daar kunnen de meeste kinderdagverblijven alleen maar van dromen. Vorig jaar berekende het Sociaal Cultureel Planbureau dat het aanbod van kinderopvang sinds 2009 steeg, maar de vraag niet even snel. Het overschot bedroeg in 2013 daardoor bijna 77.000 ‘kindplaatsen’. Een kindplaats is een werkweek kinderopvang. In 2009 waren nog 38.000 kindplaatsen overbodig, maar kinderopvang werd duurder en ouders kwamen vaker thuis te zitten door de crisis.

Ook Karlsson werd ontslagen. Het was augustus 2013 en ze had zeven jaar in de leiding van een grote kinderopvangorganisatie gewerkt. Al snel hoorde ze van een nieuw bestemmingsplan voor een braakliggend terrein in het westelijke puntje van Amsterdam-Noord. Op de plek van sportpark De Melkweg en een oud asielzoekerscentrum ontwikkelde de gemeente stadslandbouwproject NoordOogst. „Een plek voor gezond voedsel, duurzame kweek en iets educatiefs”, zegt Karlsson. „Wat is er mooier dan vanaf het eerste levensjaar kinderen meenemen in het voedselproces?” Nu huurt ze het oude schoolgebouwtje, waarin ooit asielzoekers les kregen.

De peuters op het kinderdagverblijf en de kinderen op de buitenschoolse opvang zien voedsel groeien in de moestuin. Ze planten zaadjes en leren het verschil tussen een aalbes en een kruisbes. Dat is het plan in ieder geval. De tuin moet nog groeien. Er zijn net tweehonderd fruit- en notenbomen geplant, binnenkort komen daar honderd bessenstruiken bij. Volgende lente moeten ook kruiden en paddenstoelen ontspruiten. „Spinazie en maïs zijn het leukst, die groeien waar je bij staat. Tomaten ook, die worden ineens rood en kunnen dan geplukt worden.”

Elke werknemer in Buitenkans heeft minimaal zeven jaar ervaring, zegt Karlsson. „De mbo-opleidingen pedagogiek vind ik van een te laag niveau. Dan betaal ik liever iets meer per uur.” En met al dat duurzame eten en biologisch afbreekbare luiers… Blijft het nog betaalbaar? „We zijn niet duurder dan andere kinderdagverblijven”, zegt Karlsson. Ouders betalen 6,60 per uur. Hoe kan dat? „Ik zit stampvol, ouders betalen niet voor lege bedjes.”

Twee jongetjes komen trots met kakelverse eieren binnengerend. Ze voelen nog warm aan, direct uit de kippenren. Deze middag staat op de Buitenkans Menukaart omelet, met paprika, champignons, ui, knoflook en pesto. Ze eten elke middag warm. Later in de week staan gehaktballetjes op het menu. Niet uit de supermarkt, maar van de biologische varkens die op het NoordOogst-terrein scharrelen. Of beter: scharrelden – ze zijn net geslacht. „We gingen bijna dagelijks met de kindjes naar de varkens kijken. We vertellen dat slachten niet zielig is, maar erbij hoort.”

Wat er ook bij hoort: bier. Karlsson is van plan hop te planten voor de kleinschalige brouwerij De Vriendschap, die in de oude kleedkamers van het sportterrein huist. „De oudere kinderen zullen het plukken, want hop groeit omhoog.”

Even later gaat Karlsson langs een paar scholen in Noord om de kinderen voor de naschoolse opvang op te halen. Ze pakt haar segway met aanhanger uit de schuur.