Vandaag hield Poetin zijn ‘troonrede’. Hier de hoogtepunten van alle edities

Het wordt wel de Russische troonrede genoemd: de jaarlijkse vraag- en antwoordsessie met Poetin, die vandaag voor de 13e keer plaatsvindt. Sinds 2001 krijgen burgers uit heel Rusland de kans om hun vragen in te zenden, waarop het staatshoofd dan antwoord geeft. NRC zette de meest spraakmakende momenten van de afgelopen edities op een rij.

Poetin tijdens de vraag- en antwoordsessie Foto EPA / Aleksei Droeginyn

Het wordt wel de troonrede of State of the Union van Rusland genoemd: de jaarlijkse vraag- en antwoordsessie met president Poetin, die vandaag voor de dertiende keer plaatsvond. Sinds 2001 krijgen burgers uit heel Rusland bijna elk jaar de kans om hun vragen in te zenden, waarop het staatshoofd dan antwoord geeft. Dit jaar werden maar liefst 3 miljoen vragen ingestuurd, een record.

Poetin neemt er vaak flink de tijd voor: de langste editie tot nu toe duurde 4 uur en 47 minuten. Vandaag deed hij er “slechts” 3 uur en 58 minuten over. De calculerende en koele president weet het spel vaak behendig te spelen. Hij geeft heldere en van humor doorspekte antwoorden, maar kan soms ook kwaad of zelfs ronduit grof uit de hoek komen. NRC zette de meest spraakmakende momenten van de afgelopen edities op een rij.

De economie, het Westen en een kloon van Poetin

Vandaag sprak Poetin veel over de Russische economie, die te lijden heeft onder de roebelcrisis, de lage olieprijs en de westerse sancties. Poetin zei dat er economische problemen zijn in het land, maar beweerde dat de Russische economie beter presteert dan die van de eurozone. Ook vallen de gevolgen van strafmaatregelen uit het Westen volgens Poetin wel mee: binnen hooguit twee jaar is de Russische economie er weer bovenop.

Poetin zei dat Rusland geen vijanden heeft en dat hij andere landen afraadt om Rusland als vijand te zien. Hij sloot een oorlog tussen Rusland en Oekraïne uit en herhaalde zijn stelling dat er geen Russische militairen meevechten in Oekraïne. De president vertelde over hoe de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog zijn systeem oplegde aan landen in Oost-Europa. Volgens Poetin doen de Verenigde Staten nu hetzelfde in het buitenland:

“Zij (de VS, red) hebben geen bondgenoten nodig, zij hebben vazallen nodig.”

Grappige en aandoenlijke momenten waren er ook. Iemand vroeg of Poetin een kloon van zichzelf zou willen hebben, maar daar heeft het staatshoofd geen behoefte aan. Een 4-jarig kind zei dat hij als hij later groot is graag ook president van Rusland zou willen worden. Hij zag er alleen nogal tegenop omdat hij zo van slapen houdt. Zijn vraag aan Poetin: hoe veel uur slaapt u per nacht? Een lachende Poetin gaf geen antwoord op de vraag, maar gaf de dreumes wel mee:

“Het is goed dat je van slapen houdt. Dat betekent dat je een goede president zult worden.”

Twitter avatar dimsmirnov175 Дмитрий Смирнов Мальчик из Нальчика: а трудно быть президентом?
Путин: судя по характеру, у тебя получится
#ПрямаяЛиния http://t.co/07jbd5A4SJ

De vorige edities: Edward Snowden en de “dronken” journalist

Vorig jaar mocht een bijzondere gast een vraag stellen aan Ruslands machtigste man. Edward Snowden, de Amerikaanse klokkenluider en oud-inlichtingenmedewerker die een verblijfsvergunning heeft gekregen in Rusland, vroeg Poetin of zijn inlichtingendiensten ook op grote schaal data over haar burgers verzamelen en opslaan. Snowden hoopte waarschijnlijk de voormalige KGB-spion kritisch aan de tand te voelen, maar Poetin diende hem moeiteloos van repliek:

“Laten we praten als professionals onder elkaar. Deze methode van aftappen is niet effectief om terrorisme aan te pakken. Er is geen systeem van massale inlichtingenvergaringen in Rusland. Zo’n systeem is wettelijk ook niet mogelijk. Ons inlichtingensysteem houdt zich strikt aan de wet.”

Adviseurs van Snowden gaven na afloop toe dat de vraag een inschattingsfout was. De klokkenluider had gehoopt een kritische vraag te stellen, maar werd gebruikt om het beleid van de Verenigde Staten te kakken te zetten.

Bij een andere vraag- en antwoordsessie vroeg een journalist of de president reclame wilde maken voor een lokale producent van kvas, een Russisch drankje met een laag alcoholpercentage. De verslaggever had echter een spraakprobleem door een beroerte, waardoor veel mensen aanvankelijk dachten dat hij dronken was. “Volgens mij heeft u zelf vanochtend al flink wat kvas op”, zei Poetin, waarna een storm van hoongelach uitbrak.

Grote aankondigingen en persoonlijke ontboezemingen

Soms gebruikt Poetin de “troonrede” om belangrijk nieuws bekend te maken. In 2003 liet hij tijdens de uitzending weten zich herkiesbaar te stellen als president. Vorig jaar gaf hij toe dat er toch Russische militairen actief waren geweest op de Krim, wat hij daarvoor nog had ontkend. Hij voegde hier direct aan toe dat Rusland, beschuldigingen van de NAVO ten spijt, niet actief deelneemt aan de strijd in Oost-Oekraïne.

In 2002, bij de tweede editie, liet de president zich van zijn menselijke kant zien. Toen een meisje uit de oostelijke stad Birobidzjan vroeg waarom de echte kerstboom in haar woonplaats vervangen was door een kunstboom, zei Poetin dat hij ervoor zou zorgen dat er alsnog een echte boom zou komen te staan.

Bij dezelfde sessie werd gevraagd naar Poetins privéleven, een onderwerp waarover hij normaal de lippen stijf op elkaar houdt. Een Rus wilde weten of de dochters van de president vaak op internet surfen. Poetin zei dat zij dit deden en vond dat dit wel wat minder kon:

“Mijn partner organiseert dit allemaal op een optimale manier. Ze verzint een wachtwoord en als zij dit niet invoert kan niemand thuis online. Zelfs ik weet het wachtwoord niet.”

Sneren, beledigingen en versprekingen

Maar het is niet altijd lachen met de Russische president. Hij gebruikt de vraag- en antwoordsessies ook om tegenstanders in binnen- en buitenland aan te vallen en dat kan er soms fel aan toe gaan. In 2009 bekritiseerde hij naar goed Sovjetgebruik rijke jongeren die met hun rijkdom pronken. Datzelfde jaar vroeg een beller of hij Poetins baan niet kon overnemen zodat de president van zijn pensioen kon genieten. Poetin:

“Die dag zul jij niet meemaken. Maar als iemand behoefte heeft aan werk, kunnen we bekijken hoe we invulling kunnen geven aan dit verlangen.”

Dat viel nog mee. Maar andere keren maakte hij Russische politici uit voor machtswellustelingen en beschuldigde hij een oliemagnaat van het laten vermoorden van mensen. Toen de Amerikaanse senator, presidentskandidaat en Vietnamveteraan John McCain zei dat “Poetin nog wel eens kon eindigen als de Libische leider Gadaffi” (die tijdens een revolutie tegen zijn regime werd gedood, red.), antwoordde het Russische staatshoofd:

“Meneer McCain was krijgsgevangene in Vietnam en werd niet in een gevangenis gestopt, maar in een kuil! Hij zat daar meerdere jaren. Ieder persoon zou daar krankzinnig geworden. Meneer McCain heeft gevochten in Vietnam. Ik geloof dat hij genoeg bloed van burgers aan zijn handen heeft. Is het soms dat hij niet kan leven zonder zulke vreselijke, walgelijke gebeurtenissen als het afslachten van Gadaffi?”

Poetin, die doorgaans altijd op zijn hoede lijkt te zijn, versprak zich ook wel eens. Toen hij wilde zeggen dat niemand hoeft te betalen voor Russische staatsschuld, zei hij per ongeluk: “Niemand heeft Rusland nodig.” Toen hij Oekraïense politici van antisemitisme wilde betichten, zei hij dat zij een “zionistische agenda” hadden.