‘Het Nederlandse kabinet moet gewoon opvang bieden’

Rapporteur mensenrechten

De rapporteur van de VN vindt dat Nederland gewoon opvang zou moeten bieden.

De Verenigde Naties hadden eind vorig jaar flinke kritiek op Nederland. Dat het nou werkelijk te veel was gevraagd om „0,01 procent van de begroting” in te zetten om mensen te helpen „die in absolute ellende en armoede leven”.

Bied opvang aan illegalen, riep Philip Alston het kabinet toen op: „Toegang tot noodhulp is een recht en de Nederlandse regering heeft een internationale wettelijke verplichting om dat te bieden.”

De Australiër Alston is Speciaal Rapporteur van de VN voor extreme armoede en mensenrechten. Aan de telefoon noemt hij de uitspraak van het Comité van Ministers van de Raad van Europa van gisteren „eigenlijk met zichzelf onverenigbaar”. „Zoals het Engelse gezegde dat je je cake niet tegelijkertijd kunt bewaren en opeten.”

Bent u teleurgesteld over de uitspraak?

„Ja, het had veel robuuster gekund. Het Comité van Ministers heeft eerder veel duidelijker taal gebruikt over de opvang van illegale vreemdelingen en dak- en thuislozen. Kennelijk hebben ze de Nederlandse regering de nodige erkenning van hun standpunt willen bieden.”

De VVD leest er bevestiging in: opvang van illegalen is niet nodig.

„Dat klopt niet. De ministers houden de eerdere beslissing van het Europees Comité voor Sociale Rechten dat de overheid opvang voor illegalen moet regelen, overeind. Alleen wordt tegelijkertijd duidelijk diplomatieke sympathie uitgesproken voor het Nederlandse standpunt. Dus nu moet in Nederland een politiek besluit worden genomen.”

Is die dubbelzinnige uitspraak resultaat van Nederlandse lobby? Of zitten andere Europese landen niet op verplichte opvang te wachten?

„Dat is zeker weten de conservatieve lobby van de Nederlandse regering geweest. Die lobby was ongewoon sterk en deed geen recht aan de complexiteit van de eerdere uitspraken van het Comité voor Sociale Rechten over irreguliere migranten, wat de politiek juiste term voor deze mensen is. Er zit bij de resolutie zelfs een bijlage met het Nederlandse standpunt, dat illegale vreemdelingen buiten de reikwijdte van het Europees Sociaal Handvest zouden vallen.”

Is dat geen gek pleidooi, voor een land dat zegt internationale verdragen te respecteren?

„Ja, want stel nou dat het Comité van Ministers dat Nederlandse standpunt had overgenomen: inderdaad, jullie hebben die verplichting tot bed, bad en brood niet volgens het Europees Sociaal Handvest. Had de Nederlandse regering dan geroepen: wauw, het is ons gelukt! Nu hoeven we ook niet aan al die ándere internationale verdragen te voldoen?! Volgens onze VN-verdragen mag je mensen ook niet onder het bestaansminimum laten zakken en mag je mensen ook geen basale bescherming, zoals onderdak, onthouden.”

Wat moet Nederland nu doen?

„Er bestaan natuurlijk voorbeelden van landen die zich niet aan internationale afspraken en rechtspraak houden. Maar Nederland heeft tot nu toe altijd willen laten zien dat het anders dan die landen is. Het zou dus een zeer opmerkelijke uitkomst zijn als het kabinet besluit: nee, we bieden geen opvang. Al helemaal omdat toenmalig staatssecretaris Teeven, begin dit jaar al het tussentijdse besluit had genomen om wel degelijk tijdelijk in opvang te voorzien en daaraan mee te betalen.

„Het gaat om relatief zo’n klein bedrag. En er zijn genoeg andere maatregelen die het kabinet zou kunnen nemen om migranten af te schrikken. Het is heel ongelukkig om met dat doel van afschrikking, mensen hun basale voorzieningen te ontzeggen.”