Grootste aantal asielzoekers in 10 jaar tijd, maar minder dan voorspeld

Een uitgeprocedeerde asielzoeker in een gekraakt kantoorpand in Amsterdam-West. Foto ANP / Olaf Kraak

Vorig jaar hebben 29.790 mensen asiel aangevraagd in Nederland, het grootste aantal in tien jaar tijd. In 2013 was dat nog 16.477, in 2005 5394. Dat staat in het vandaag gepubliceerde jaarverslag van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA).

Het aantal ligt nog altijd stukken lager dan staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie voorspelde. Hij zei in mei vorig jaar dat het aantal asielzoekers aan het einde van het jaar op 65.000 zou kunnen uitkomen. De cijfers van het COA liggen wel hoger dan die van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), dat becijferde dat vorig jaar 24.000 mensen asiel aanvroegen.

De hoge instroom kwam begin 2014 vooral door asielzoekers uit Eritrea, later meldden zich met name Syriërs. De COA zag zich genoodzaakt de opvangcapaciteit in korte tijd uit te breiden. “De manier waarop we in hoge snelheid nieuwe locaties hebben moeten werven
heeft niet altijd de schoonheidsprijs verdiend”, erkent de organisatie.

“Daar waar we over het algemeen een jaar de tijd nemen voor een dergelijk traject, realiseerden we nu binnen drie maanden een nieuw azc.”

Burgemeesters en wethouders die extra vluchtelingen moesten opvangen verweten het COA een “overvaltactiek”. De haast zat volgens hen zorgvuldigheid in de weg, en ondermijnde het draagvlak in hun gemeente. In sommige gemeenten ontstond weerstand tegen de grote aantallen nieuwkomers. Bijvoorbeeld in het Drentse dorp Oranje, dat met de komst van 1.400 vluchtelingen in een klap tien keer zoveel inwoners kreeg. Bewoners van Oranje vonden dat veel te veel. “Dat de neuzen niet altijd dezelfde kant opstonden of opstaan is begrijpelijk”, schrijft het COA hierover.

Om al die asielzoekers onder te brengen is de capaciteit behoorlijk uitgebreid. Asielzoekerscentra die buiten gebruik waren, werden weer in gebruik genomen. Ook werden nieuwe azc’s geopend, soms in opmerkelijke locaties als het bungalowpark bij Speelstad Oranje van ondernemer Hennie van der Most, de IJsselhallen in Zwolle en Duinrell in Wassenaar.

Ruim dertig gemeenten zeiden de COA opvangplek toe. In totaal kregen 20.282 asielzoekers een verblijfsvergunning, waarna ze uit het azc konden vertrekken naar een woning. Het jaar ervoor waren dat er 15.520.