Bèta wordt voorgetrokken bij verdeling onderzoeksgeld

DEN HAAG - Koning Willem-Alexander (M) poseert in de Nieuwe Kerk tijdens de uitreiking van de NWO-Spinozapremies samen met experimenteel natuurkundige Dirk Bouwmeester (R), archeoloog Corinne Hofman (2e R), milieutechnoloog Mark van Loosdrecht (2e L) en trekvogelecoloog Theunis Piersma(L). De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) kent de premies jaarlijks toe aan vier in Nederland werkzame onderzoekers die naar internationale maatstaven tot de absolute top van de wetenschap behoren. Foto ANP / Remko de Waal

Uitstekende onderzoeksvoorstellen van sociale wetenschappers worden maar al te vaak afgewezen door subsidieverdeler NWO. Bij Maatschappij- en Gedragswetenschappen is de score slechts 16 procent, terwijl voorstellen van hersen- en cognitiewetenschappers in 61 procent van de gevallen worden goedgekeurd, klaagt Herman van de Werfhorst.

Wetenschappers moeten in toenemende mate met elkaar in concurrentie om onderzoeksmiddelen. Universiteiten krijgen sinds 2008 minder onderzoeksfinanciering rechtstreeks van het ministerie, en moeten proberen via de Nederlandse Organisatie van Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) deze middelen verkrijgen via het schrijven van competitieve onderzoeksvoorstellen.

Op zich is met competitie niets mis, maar het systeem is onhoudbaar. Dat zien niet alleen de protesterende docenten op de Universiteit van Amsterdam, waar de huidige protestbeweging ook dit soort Haagse kwesties agendeert, maar dat ziet men in Den Haag ook. Want in de recente Wetenschapsvisie van het kabinet wordt een verandering van de organisatie van NWO bepleit: meer centralisatie over de vakgebieden heen.

Maar of dat de problemen oplost is nog maar zeer de vraag. Er bestaan bij NWO grote verschillen in de slagingskans van onderzoeksvoorstellen, ook als die goed beoordeeld zijn via peer-reviews. Een van de grote frustraties onder wetenschappers is wanneer een uitstekend beoordeeld voorstel toch geen financiering krijgt omdat de middelen te beperkt zijn om al het uitstekende onderzoek te belonen. Als het systeem competitie aanmoedigt, zou die competitie wel eerlijk moeten zijn. Maar is er wel een ‘level playing field’?

Herman van de Werfhorst is hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Lees verder (€)

Lees  ook deze stukken (plus discussie)
Bezetting was een navelstaarderige vertoning (Huub Dijstelbloem)
Tijd voor een nieuw College van Bestuur (175 hoogleraren)
Laat dat College zitten, ik wil geen anarchie (Han van der Maas)
Net een loterij, die financiering van onderzoek (Eric Schliesser)
Filosofen, kom uit die ivoren toren en dien de economie eens (Martin Slagter)