Platteland, kaas, dorpsmarkt: de Fransen zoals de wereld ze het liefste ziet

Zou het opmerkelijke succes van La famille Bélier in Frankrijk in de afgelopen maanden iets te maken hebben met de aanslagen op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo en een Joodse supermarkt, begin januari in Parijs? De wereld van de kleine komedie is in ieder geval in alles het tegendeel van die ongure, grootstedelijke werkelijkheid.

In La famille Bélier is het leven nog intiem, knus en kleinschalig. Paula is een puber en het enige gezinslid dat kan horen en spreken in een boerenfamilie: haar vader, moeder en broertje zijn doof. Zij is de verbinding met de buitenwereld voor haar ouders. Hoe moet dat verder met het gezin als Paula haar zangtalent ontdekt en auditie wil doen voor een zangopleiding in het verre Parijs?

Als het Frans toeristenbureau de elementen van de film had mogen aandragen, was er waarschijnlijk hetzelfde uitgekomen: platteland, koeien, kaas en chansons; dit is het gedroomde Frankrijk van het tweede huisje en de kampeervakantie.

Escapisme dus. Aan de andere kant: in dezelfde tijd na de aanslagen was er nog een andere opmerkelijke bioscoophit in Frankrijk: één miljoen bezoekers gingen naar Timbuktu van Abderrahmane Sissako, zijn drama over het jihadisme in Afrika. Maar het een sluit het ander niet uit: de crisissfeer zal zowel de behoefte om de werkelijkheid even te ontvluchten met La famille Béllier, als de behoefte aan verdieping met Timbuktu hebben gevoed.

Komedie is een lastig genre dat over de landsgrenzen vaak niet werkt. Bienvenue chez les Ch’tis was vooral grappig voor wie de regionale stereotypen en vooroordelen van de Fransen goed kende. La famille Bélier lijkt in dat opzicht betere kaarten te hebben, de film is iets minder gebonden aan Franse culturele codes. Het verhaal is simpel en ook manipulatief. Het doof-zijn is wel erg zonnig en opgewekt afgeschilderd: doof zijn is géén handicap, maar een ‘eigen wereld’ met een eigen cultuur, zo heet het in de film met nadruk.

Gewaagder is dat de moeder op een moeilijk moment aan haar dochter opbiecht dat ze eigenlijk gehoopt had op een doof kind, toen ze geboren werd, zodat ze elkaar beter zouden begrijpen.

Simpel of niet – het werkt. Zakdoeken mee voor de grote emotionele climax waar de film naartoe werkt.