Opslag van onze angst en hoop

'Pionen': zwaar beveiligd computercentrum bij Stockholm Foto Yann Mingard

Hoe ziet het leven er na dit leven uit? Als garantie tegen een angstige of ongewisse toekomst slaan we ons fysieke en digitale erfgoed - hondenhersens, zaadjes, stamcellen, sperma, elektronische data – op in beveiligde oorden. Voor zijn project Deposit heeft de Zwitserse fotograaf Yann Mingard in de loop van vijf jaar 21 opslagplaatsen bezocht waar materiaal voor een volgend leven wordt bewaard.

In het Antwerpse FoMu is de tentoonstelling te zien, eigenlijk een uitvergrote weergave aan de muur van het beeldschone boek dat hij heeft gemaakt over zijn zoektocht, begeleid door een soundscape van de IJslandse componist Ben Frost. Zijn materiaal heeft hij in vier thema’s ingedeeld: menselijk, dierlijk, plantaardig en elektronisch. Het zijn ingangen naar vragen over de houdbaarheid en de toekomst van het leven op aarde. Is er nog biodiversiteit als vele dieren en planten alleen nog als specimens ergens in opslag liggen? Zijn wij ons lichaam of alleen onze DNA-code?

Niet alleen wát er wordt bewaard, maar ook het wáár is onderdeel van Mingards verhaal. Het pas gestorte sperma van een Franse hengst schuimt nog na in een babyflesje; diep in een berg in Zweden liggen koude, spookachtig blauw verlichte gangen vol serverkasten. In enkele opslagplaatsen wordt behalve informatie en genetisch materiaal ook cultuur veiliggesteld. In het Europees Bioinformatica Instituut bij het Engelse Cambridge bevat een schijnbaar leeg buisje gecodeerd in synthetisch DNA sonnetten van Shakespeare, een geluidsfragment van een toespraak van Martin Luther King en een kopie van een artikel uit 1963 waarin Crick en Watson hun ontdekking van de structuur van DNA beschrijven.

Van de ‘banken’ waar Mingard heeft gefotografeerd zijn sommige door de overheid opgezet om erfgoed veilig te stellen. Andere zijn commerciële instellingen die van onze angst en hoop voor de toekomst hun business model hebben gemaakt. Nabij Moskou bewaart het bedrijf KrioRus vier stellen menselijke hersenen en een hond in vloeibare stikstof. Het Deense Cryos International bewaart menselijk sperma en het IJslandse deCODE Genetics heeft in een grote kamer 500.000 pipetjes met bloed bij min 25 graden opgeslagen. Is dit erfgoed of nieuwe handelswaar?

Mingard benadert zijn geheimzinnige objecten met ernst en verwondering, maar ook met een gevoel voor absurde humor. In Mount10, gevestigd in een voormalige bunker onder een berg in Zwitserland, staat een bewapende militair naar een gepantserde deur te staren die toegang geeft tot onderaardse gangen vol geheimzinnige data. Het imago van veiligheid is onderdeel van de marketing, vertelt Mingard in het Franse tijdschrift L’Oeil de la Fotografie: de bewakers wisselen van uniform afhankelijk van de bezoekers en hun politieke gevoeligheden.