Brussel wil dat internetreus Google zijn macht gaat delen

Europese Commissie klaagt dat Google concurrentie benadeelt in zoekresultaten.

Google kan zich opmaken voor een jarenlange juridische strijd in Europa. De Europese Commissie heeft gisteren besloten officieel een aanklacht in te dienen tegen het Amerikaanse internetbedrijf wegens machtsmisbruik bij zijn zoekmachine. Daarover heeft Google een intern memo aan zijn medewerkers gestuurd. The Wall Street Journal, Financial Times en The New York Times berichten op basis van eigen bronnen bij de Commissie ook over de zaak. Woordvoerders van beide partijen wilden vanochtend nog niet reageren.

Eurocommissaris Margarethe Vestager (Mededinging) zou haar collega’s vandaag inlichten over deze door de Commissie jarenlang voorbereide zaak. Details waren rond het middaguur, bij het sluiten van deze krant, nog niet openbaar.

Volgens de uitgelekte, interne memo van Google heeft de Commissie bezwaren tegen de behandeling van concurrenten in zoekresultaten. Google zou de eigen diensten op het gebied van winkelen en reizen, zoals Google Shopping, voortrekken.

Dit ontkent Google. „Wij hebben een hele sterke zaak”, staat in de memo. In veel Europese landen, waaronder Nederland, heeft de zoekmachine van Google een marktaandeel van meer dan 90 procent. Google verwacht dat ook zijn mobiele besturingssysteem Android onderdeel wordt van de zaak.

Het wordt de grootste mededingingszaak in Europa sinds de aanklacht tegen Microsoft vorig decennium. In die zaak moest Microsoft uiteindelijk grote aanpassingen doen aan zijn besturingssysteem Windows, en bovendien miljardenboetes betalen. De kwestie sleepte jarenlang voort. De potentiële boetes voor Google lopen ook in de miljarden. In extreme gevallen kan de Commissie besluiten dat het bedrijfsonderdelen moet afstoten.

Europese jaloezie

De aanklacht van de commissie tegen Google richt zich uitsluitend op mededinging: misbruik van de machtspositie in de markt. Maar het politieke klimaat heeft Googles zaak ook geen goed gedaan. De druk op overheden om actie te ondernemen tegen het machtige concern is toegenomen na het schandaal met de Amerikaanse inlichtingendienst NSA. Hierbij bleek dat bedrijven als Google in de VS gedwongen worden op grote schaal persoonlijke gegevens van gebruikers af te staan aan de geheime diensten.

Ook andere Amerikaanse technologiebedrijven zoals Facebook en Uber lopen tegen steeds meer beperkingen aan in Europa. Amerikaanse critici van de verharde Europese houding zeggen dat die een uiting is van jaloezie op het Amerikaanse technologische succes. President Barack Obama beschuldigde Europa in februari van „commerciële drijfveren” bij het willen inperken van Google. „Hun internetbedrijven kunnen gewoon niet concurreren met de onze.”

In elk geval is de anti-Google-lobby van Europese bedrijven de laatste jaren flink toegenomen. Het Duitse uitgeversconcern Axel Springer is een van de belangrijkste tegenstrevers van Google. Bestuursvoorzitter Matthias Döpfner beschuldigde Google vorig jaar van het bouwen van een „digitale superstaat”. Daarachter zit een duidelijk commercieel belang: uitgevers raken advertentie-inkomsten kwijt aan Google. Overigens voert Google zelf ook een stevige lobby op allerlei politieke niveaus.

Robots, biotech en wearables

Google betwist dat het bedrijf te machtig is. Het wijst erop dat concurrerende reis- en winkeldiensten zoals Amazon of Booking.com veel groter zijn. Waar Google niet op ingaat, is de leidende positie van het bedrijf in nagenoeg elke snelgroeiende technologie. Van robots tot biotech, en van wearables (zoals horloges en brillen) tot zelfrijdende auto’s: Google investeert in die markten miljarden euro’s.

Hoe snel dat kan gaan, laat de opkomst van Android zien. Dat werd in 2008 gelanceerd en heeft inmiddels 1,3 miljard gebruikers, volgens Google zelf. Nooit eerder groeiden gebruikersaantallen van nieuwe technologieën zo snel als de laatste jaren.

De zaak van de Europese Commissie tegen Google toont vooral aan dat Europa een grens stelt aan bedrijven die door die nieuwe dynamiek te snel te machtig worden.