‘Vierhonderd vluchtelingen omgekomen op de Middellandse Zee’

Bij het kapseizen van een schip in de Middellandse Zee zijn zo’n 400 vluchtelingen verdronken. Onder de slachtoffers zijn veel jonge mannen en mogelijk zelfs kinderen, zo meldt Save the Children. De hulporganisatie voor kinderen baseert zich daarbij op verklaringen van de overlevenden van de ramp.

De boot, met in totaal 550 vluchtelingen aan boord, sloeg om nadat die vertrokken was uit Libië. Een deel van de opvarenden – zeker 144 mensen – kon worden gered door de Italiaanse kustwacht.

Na het recordjaar 2014 dreigt ook 2015 een zeer druk bootvluchtelingenjaar te worden op de Middellandse Zee. En, afgaande op de eerste drie maanden, ook een zeer dodelijk jaar.

Sinds vrijdag is de Italiaanse kustwacht onafgebroken in touw om migranten op te pikken die gebruik maken van het gunstige lenteweer om vanuit Noord-Afrika de oversteek te wagen naar Europa. In vier hectische dagen werden in de Straat van Sicilië ruim 8.000 migranten van rubberen en houten boten gehaald.

„De Italiaanse autoriteiten zijn overbelast”, stelde een woordvoerder van de VN-vluchtelingenorganisatie (UNHCR) gisteren. „Een paar Italiaanse kustwachtschepen volstaan niet. Ze werken nu al vier dagen non-stop door. Ze zijn erg bezorgd. Ze hebben het gevoel dat ze niet op tijd ter plekke kunnen zijn.”

De aanzwellende stroom is ook een test voor Europa. Na een grote bootramp (366 doden) voor de kust van het Italiaanse eilandje Lampedusa in september 2013 lanceerde de Italiaanse regering marineoperatie Mare Nostrum. Deze ‘humanitaire missie’ patrouilleerde vlak buiten de territoriale wateren van Libië, waarvandaan veruit de meeste boten vertrekken. Schepen konden onderschept worden voordat ze eventueel in problemen raakten. Ruim 140.000 migranten konden zo veilig aan land worden gebracht.

Organisaties waarschuwden al

Italië staakte deze missie in oktober wijzend op een gebrek aan ‘solidariteit’ van andere EU-lidstaten. Vooral in Noord-Europa werd geklaagd over de veronderstelde aanzuigende werking van de ‘brug naar Europa’ die Italië met Mare Nostrum zou hebben geslagen.

De EU lanceerde ter vervanging Operatie Triton. Deze missie van Frontex, het agentschap dat Europa’s buitengrenzen bewaakt, beschikt over minder boten en patrouilleert minder dicht onder de Libische kust. De kans op incidenten is daardoor groter.

Hulporganisaties waarschuwden bij het staken van Mare Nostrum al dat migranten de oversteek zouden blijven wagen. Door de burgeroorlog in Syrië en de armoede en oorlog in delen van Afrika, hebben smokkelbendes geen gebrek aan klanten.

De intergouvernementele Internationale Organisatie voor Migratie (156 landen) telde in de eerste drie maanden van dit jaar meer doden dan in dezelfde periode vorig jaar, toen Mare Nostrum actief was: 480 doden in 2015, tegen 50 in 2014. UNHCR bepleit daarom „een geloofwaardige Europese operatie die duizenden migranten tegelijk kan redden”.