ASML, het bedrijf dat louter superlatieven kent

Employees assemble a ASML Twinscan XT1000 lithography machine at the ASML Holding NV factory in Veldhoven, Netherlands, on Thursday, June 5, 2014. ASML, Europe's largest semiconductor-equipment supplier, predicted sales trailing analysts' estimates on slowing demand from makers of chips that process functions in devices. Photographer: Jasper Juinen/Bloomberg Foto Bloomberg
Update: Chipmachinefabrikant ASML heeft het afgelopen kwartaal een omzet behaald van 1,65 miljard euro, een stijging van ruim 10 procent ten opzichte van het vierde kwartaal van vorig jaar. De winst nam met een derde toe tot 403 miljoen euro. Dat maakte het Veldhovense technologiebedrijf vanochtend bekend.

Beurslieveling, Neerlands trots. Superlatieven hoor je al gauw als het gaat om chipmachinefabrikant ASML. Op het Amsterdamse Damrak behoort het regelmatig tot de uitschieters, maar daar buiten is ASML al snel de grote onbekende. Toch gek, voor een bedrijf dat afgelopen jaar nog 5,9 miljard euro omzet maakte. 

NRC Q helpt een handje. Vijf opvallende kanten van ASML in vijf quizvragen. Plus eentje om erin te komen. En niet spieken hè.

We beginnen makkelijk…

Zo oud is ASML niet. Het bedrijf werd in 1984 opgericht als joint venture tussen Philips en Advanced Semiconductor Materials International (ASMI, vandaar). De originele naam is ASM Lithography, maar die wordt in 2001 teruggebracht tot ASML. Enkele jaren daarvoor is het bedrijf verzelfstandigd: eerst trok ASMI (niet verwarren) zich terug, later volgde Philips.

Wat ASML precies doet? Het maakt fotolithografische systemen voor de halfgeleiderindustrie. Simpel gezegd: ASML ontwikkelt machines waarmee chips worden gemaakt voor elektronicafabrikanten.

Maar waar dan?

Al het goede komt uit Brabant, zeggen Brabanders graag. Op technologisch vlak hebben ze zeker een punt. Philips in Eindhoven, Tesla in Tilburg. En ASML in Veldhoven. Althans, daar staat het hoofdkantoor op een terrein ter grootte van zo’n 18 voetbalvelden. Maar ASML heeft ook fabrieken in de Verenigde Staten, Zuid-Korea en Taiwan. Plus kantoren in Hong Kong en Chandler, Arizona.

Azië is veruit ASML’s grootste afzetmarkt. Bijna de helft van de omzet in 2014 was afkomstig uit Zuid-Korea en Taiwan alleen. Ter vergelijking: in Nederland verdiende ASML ‘slechts’ 1,3 miljoen euro.

Wordt het al lastig?

Met een marktaandeel van rond de 80 procent is ASML ‘s werelds grootste producent van lithografiemachines. Om die voorsprong te behouden, moet het zijn technologie continu verbeteren. ASML laat zich daarbij leiden door ‘de wet van Moore’, naar Intel-oprichter Gordon Moore. Die stelt dat de capaciteit van chips elke twee jaar moet verdubbelen tegen dezelfde kosten.

Daar horen flinke R&D-uitgaven bij. In de afgelopen drie jaar verdubbelden die bijna naar 1,1 miljard euro. Mede dankzij investeringen van Intel, Samsung en TSMC - ASML’s grootste klanten.

ASML heeft ook zo zijn geheimen

ASML’s technologie wordt beschermd door ruim 10.000 patenten. Inderdaad, aardig wat. Al valt dat in het niet bij Canon, een van ASML’s grootste concurrenten. Die liet vorig jaar alleen al in de VS ruim 4.000 patenten registeren. Overigens zijn ze niet alleen in Japan geïnteresseerd in ASML’s geheimen. Onlangs braken (vermoedelijk Chinese) hackers in op het computersysteem in Veldhoven.

Je bent er bijna

ASML is niet alleen geliefd onder analisten; ook onder techneuten. Het bedrijft telt 14.000 werknemers, waarvan meer dan de helft in Veldhoven zit. Maar goede ingenieurs zijn schaars en worden zo weggeplukt door de concurrent. Dus wordt het personeel gepaaid, vorig jaar nog met een bonus van 16 procent over het jaarsalaris.

Topman Peter Wennink verdiende ook een extraatje, zij het ‘iets’ meer: hij ging er 37 procent op vooruit.

Ten slotte…

De bijnaam ‘beurslieveling’ heeft ASML niet voor niets gekregen. In de afgelopen vijf jaar is de koers met ruim 250 procent gestegen. En de komende jaren moet de winst per aandeel verdrievoudigen. Ambitieus? Wellicht. Maar vooralsnog geven ze in Veldhoven weinig reden voor twijfel.