NWO: wetenschap blijft bepalend

De rol van wetenschappers in het bestuur van onderzoeksfinancier NWO wordt niet beperkt. De verkokering wordt wél aangepakt.

Het verzet van wetenschappers, universiteitsbesturen en bedrijfsleven tegen de reorganisatie van NWO, een van de belangrijkste financiers van wetenschappelijk onderzoek in Nederland, heeft succes gehad. De reorganisatie gaat wel door, maar niet zoals minister Jet Bussemaker (PvdA) en staatssecretaris Sander Dekker (VVD) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in november aankondigden in hun Wetenschapsvisie 2025. Dat blijkt uit de aanpassingen die overheidsorganisatie NWO vanochtend bekend heeft gemaakt.

De wetenschappers blijven in het bestuur, terwijl Bussemaker en Dekker hun rol wilden terugdringen. NWO pakt de veelbekritiseerde verkokering en versnippering aan door de negen interne bestuursorganen terug te brengen naar vier domeinen (sociale en geesteswetenschappen, zorgonderzoek en medische wetenschappen, technische en toegepaste wetenschappen, bètawetenschappen). De voorzitters van die domeinen – topwetenschappers met bestuurlijke ervaring – komen tevens in de raad van bestuur. Dit moet het gesteggel over budgetten tegengaan en meer ruimte geven voor multidisciplinair onderzoek. De raad van bestuur krijgt een fulltime voorzitter (nu parttime) en een bestuurder voor operationele en financiële zaken.

De acht wetenschappelijke instituten van NWO, die nu vrij autonoom opereren, komen in de nieuwe organisatie direct onder de raad van bestuur. Volgens NWO-voorzitter Jos Engelen zullen er door deze reorganisatie geen ontslagen vallen.

NWO krijgt een vijfhoofdige raad van toezicht, met leden uit de wetenschap, maatschappij en ministeries. En er komt een twintighoofdige raad van advies, waarin onder meer universiteiten, ngo’s, overheid en bedrijfsleven zitten. Op die manier komt de maatschappij ‘binnen’, een wens van Bussemaker en Dekker in hun Wetenschapsvisie 2025.

President Hans Clevers van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen noemt de aanpassing van NWO „goed”. Dat vindt ook neurowetenschapper Peter Hagoort. Hij vertegenwoordigt de winnaars van de prestigieuze Spinozapremie die NWO sinds 1995 jaarlijks uitreikt aan drie of vier onderzoekers. „Maar de duivel zit vaak in de details, en die moeten nog worden uitgewerkt”, zegt Hagoort. Hij wil bijvoorbeeld zeker weten dat er voldoende geld blijft voor vrij, nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek.

NWO-voorzitter Engelen schat dat nu iets minder dan de helft van het jaarlijkse budget van 650 miljoen euro naar vrij onderzoek gaat. „En dat blijft zo”, zegt hij.