Hij bepaalt zelf wel wie hem opvolgt

De 77-jarige president-commissaris stookt in het VW-bestuur, en zegt niet waarom.

Samen op de autoshow in Frankfurt in september 2013, president-commissaris Ferdinand Piëch (rechts) en bestuursvoorzitterMartin Winterkorn (midden) van het VW-concern. Foto Kai Pfaffenbach / Reuters

Als je Ferdinand Piëch in de weg gaat staan, heb je meestal een groot probleem. De president-commissaris van Volkswagen (202 miljard euro omzet, 11 miljard winst, 600.000 werknemers) staat in de auto-industrie bekend als een patriarch oude stijl: dominant en bikkelhard. Daarvan maakt hij zelf ook geen geheim. „Wie bij mij twee keer dezelfde fout maakt, ligt eruit”, zei hij in 2010 in vakblad Automobile Magazine.

Piëch (77) wordt er met de jaren niet milder op, zo blijkt. De laatste dagen trekt hij aandacht als aanstichter van een conflict bij VW. In weekblad Der Spiegel nam hij afgelopen weekend openlijk afstand van VW-bestuursvoorzitter Martin Winterkorn. Hij zinspeelde op diens aftreden. Over de reden zei Piëch niets. Voor buitenstaanders vallen in de prestaties van VW weinig grote problemen op te merken, maar kennelijk gaat het Piëch toch niet goed genoeg.

Voor Winterkorn is de aanval extra pijnlijk omdat hij de gedoodverfde opvolger van Piëch leek als baas van de raad van commissarissen. De stap van bestuursvoorzitter naar toezichthouder is gebruikelijker in Duitsland, en de rol van de president-commissaris is er doorgaans groter dan in Nederland. In 2017 loopt Piëchs termijn als president-commissaris af, maar blijkbaar wil hij daarna ook nog zijn stempel blijven drukken op de grootste autofabrikant ter wereld na het Japanse Toyota.

Formule 1-auto’s

Piëch is een van de markantste patriarchen uit het Duitse bedrijfsleven. Hij werd in 1937 geboren in Wenen. Zijn grootvader was Ferdinand Porsche. Die richtte VW in 1934 op nadat Adolf Hitler aan de macht was gekomen en de autopionier vroeg om een betaalbare auto voor het Duitse volk te ontwikkelen.

De families Piëch en Porsche hebben gezamenlijk een controlerend belang in de Porsche-holding, die op haar beurt een meerderheidsbelang heeft in VW. Het concern bezit een groot aantal automerken, waaronder Seat en Audi.

Ferdinand Piëch is een techneut en autoliefhebber. Hij studeerde aan de technische universiteit van Zürich af op de werking van Formule-1-auto’s. Voor zijn eerste baan bij het concern was hij betrokken bij de ontwikkeling van de Porsche 917. Dat type werd een groot succes, en daarmee was Piëchs naam gevestigd. Hij vervolgde zijn weg door het concern bij Audi, waar hij diverse managementfuncties had. In 1993 trad hij aan als bestuursvoorzitter van het moederbedrijf VW.

Na zijn aftreden in 2002 hield hij de touwtjes stevig in handen bij VW. Hij werd voorzitter van de raad van commissarissen. Daar werkte hij 2007 zijn eigen opvolger Bernd Pischetsrieder eruit en verving hem door Martin Winterkorn. Hij stelde de voormalige oppas van zijn kinderen en nu zijn huidige vrouw Ursula Plassner (58) aan als commissaris. Piëch heeft twaalf kinderen bij vier vrouwen.

Grote ambities

Piëch voorkwam in 2009 een volledige overname van VW door zijn eigen familiebedrijf Porsche. De toenmalige directeur van Porsche, Wendelin Wiedeking, en Piëchs neef Wolfgang Porsche zouden door de overname veel macht naar zich toetrekken. Maar Piëch blokkeerde dat op het allerlaatste moment, en bleef na dat koningsdrama de machtigste man bij VW. Wiedeking kon vertrekken bij Porsche.

Piëch heeft altijd grote ambities gehad. Onder zijn bewind groeide het VW-concern door middel van overnames uit tot het enorme bedrijf dat het nu is.

En nog steeds is Piëch hongerig: hij wil dat VW in 2018 de grootste autofabrikant ter wereld is.

Onder Winterkorn groeit Volkswagen gestaag en zijn de resultaten over de laatste jaren positief. Maar het is zeer de vraag of het Volkswagen lukt om Toyota binnen drie jaar in te halen.

Speculeren over opvolger

„Ik streef ernaar dat de juiste mensen in de raad van commissarissen en het bestuur terechtkomen”, zei Piëch afgelopen weekend in Der Spiegel, zonder namen te noemen. In Duitse media wordt druk gespeculeerd over wie hij dan liever dan Winterkorn als opvolger heeft. Volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung zijn de grootste kanshebbers Audi-topman Rupert Stadler en Porsche-directeur Matthias Müller. Ook Herbert Diess, voormalig hoofd productontwikkeling van concurrent BMW en nu hoofd personenauto’s bij het merk Volkswagen, wordt genoemd.

Vooralsnog is het de vraag of Winterkorn door Piëchs jongste actie aan diens lange lijst van slachtoffers zal worden toegevoegd. Piëch krijgt dit keer geen bijval. Sterker, van alle kanten is er kritiek: de ondernemingsraad, de Duitse politiek, het bestuur en familieleden keuren zijn uitspraken in Der Spiegel af. Is het niet eens tijd dat die oude Piëch zelf met pensioen gaat, klinkt door in hun reacties.

Maar dat lijkt de patriarch, in elk geval voorlopig, nog geenszins van plan.